Αυτές είναι οι προτάσεις των Οικολόγων για το Κυπριακό

Αυτές είναι οι προτάσεις των Οικολόγων για το Κυπριακό

17/07/2017 - 16:28
Επικριτικοί προς τον ΠτΔ
Επιμέλεια: Γιάννος Λύτρας

Εκ νέου κατέθεσε τις προτάσεις του προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το Κίνημα Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών, σε σχέση με τους χειρισμούς που θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν στο Κυπριακό. Ωστόσο, δεν παραλείπουν να τον κατηγορήσουν για αδιαφορία προς τις προτάσεις τους, τις οποίες διερωτούνται αν θα λάβει υπ' όψιν αυτή τη φορά.

Το κείμενο συνέταξε ο Πρόεδρος του Κινήματος, Γιώργος Περδίκης.

Ακολουθούν αυτούσιες οι προτάσεις:

1. Κυπριακό ως θέμα εισβολής και κατοχής

Όλα αυτά τα χρόνια η διαχείριση του Κυπριακού μένει στην επιφάνεια του προβλήματος. Ασχολούμαστε με το αποτέλεσμα και όχι το αίτιο. Γίνεται μια διαχείριση επιφανειακή, πρόχειρη, αποσπασματική και βραχείας οπτικής, που δεν φτάνει στη ρίζα του προβλήματος. Το Κυπριακό έχει πλέον μετατραπεί σε θέμα δικοινοτικής διαφοράς μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων και απομακρύνθηκε από τη βάση του προβλήματος εισβολής - κατοχής και καταπάτησης του διεθνούς δικαίου.

Τα όσα συνέβησαν στις δύο διασκέψεις στην Ελβετία μέσα στο 2017 πρέπει να μας οδηγήσουν στο ασφαλές συμπέρασμα ότι το Κυπριακό παραμένει στην ουσία του ένα διεθνές ζήτημα εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο, εθνικού ξεκαθαρίσματος, καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μακροχρόνιας κατοχής των εδαφών της Κύπρου και εποικισμού.

Το Κυπριακό πρόβλημα πρέπει να επανέλθει στην πραγματική του βάση, να καταστήσουμε ξεκάθαρο πως πρόκειται για εισβολή και κατοχή και να απαιτηθεί η επιβολή αντίστοιχων κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας, όπως και στην περίπτωση της Ρωσίας σε σχέση με την Κριμαία. Εφόσον έχει πλέον καταστεί ξεκάθαρο πως η Τουρκία δεν έχει καμία διάθεση να αποσύρει τα στρατεύματά της από το νησί, τότε πρέπει να αρχίσουν να την αντιμετωπίζουν ως εισβολέα και καταπατητή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό έδαφος.

2. Τρίπτυχο Ασφάλεια, Εδαφική Ακεραιότητα και Αποτελεσματικός Λαϊκός Έλεγχος

Με βάση τις σύγχρονες αντιλήψεις, η ευημερία των λαών επιτυγχάνεται μέσω ενός δημοκρατικού πολιτεύματος, το οποίο στηρίζεται στην ανεξαρτησία, στην εδαφική ακεραιότητα και στην απουσία έξωθεν απειλών και επεμβάσεων. Στηρίζεται δηλαδή στην ασφάλεια. Αποκλείει εγγυήσεις και επεμβατικά δικαιώματα τρίτων.

Κατά την άποψή μας στη ρίζα του προβλήματος βρίσκεται ο δυσμενής συσχετισμός δυνάμεων. Αν δεν αλλάξει αυτό το δεδομένο, ότι κι αν συμβαίνει στην επιφάνεια – δηλαδή στο επίπεδο των συνομιλιών – δεν έχει ιδιαίτερη σημασία και ουσιαστικό αποτέλεσμα. Χρειαζόμαστε μία στρατηγική η οποία, αφού κάνει την ορθή εκτίμηση και αξιολόγηση των εμπλεκομένων συμφερόντων, να μπορέσει με το σωστό σχέδιο να ανατρέψει τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων. Διότι όσο διατηρείται και ενισχύεται η ανισότητα στον συσχετισμό δυνάμεων, θα χάνουμε συνεχώς στο τραπέζι των συνομιλιών. Ο συσχετισμός δυνάμεων μπορεί να αλλάξει – έστω και οριακά – μόνο με την επίτευξη συμμαχιών με όμορες και εμπλεκόμενες δυνάμεις και χώρες.

Οι συμμαχίες αυτές πρέπει να επεκταθούν στους τομείς της ασφάλειας κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται η ενεργητική συνδρομή ισχυρών δυνάμεων για βοήθεια της Κύπρου σε περίπτωση στρατιωτικής απειλής ή επίθεσης. Για να εξασφαλιστεί η δυνατότητα υλοποίησης ενός τέτοιου σχεδιασμού χρειάζονται υποδομές που να μπορούν να υποστηρίξουν τις σύμμαχες δυνάμεις καθώς επίσης και εκπαίδευση και συντονισμός. Η υπόθεση αυτή δεν εξαντλείται σε κάποιες διευκολύνσεις σε αεροδρόμια και λιμάνια μόνο.

Επιπλέον των αμυντικών συμμαχιών πρέπει να επεκταθούν οι συμμαχικές δομές και σε όλους τους τομείς της περιφερειακής συνεργασίας π.χ. ενέργεια, έρευνα και διάσωση, περιβάλλον, εμπόριο κ.ο.κ.

Πέρα από τις συμφωνίες με πολύ ισχυρά κράτη (ως ανωτέρω), με σκοπό την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή, η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να μεριμνήσει για τη συμβολή της στη δική της αμυντική ικανότητα.

Η αναβάθμιση θα πρέπει να καλύπτει τα χερσαία στρατιωτικά μέσα, αλλά και την απόκτηση σκαφών και αεροσκαφών, τα οποία να διαθέτουν ικανοποιητική δύναμη αποτροπής, σε βαθμό που να καθιστούν υψηλό το πολιτικό και οικονομικό κόστος κάθε εισβολέα στην ΑΟΖ. Ταυτόχρονα, θα καθιστούν τη Κυπριακή Δημοκρατία κράτος αξιόπιστο έναντι των διεθνών υποχρεώσεών του για έρευνα και διάσωση στο θαλάσσιο χώρο που της αναλογεί.

3. Οι συνθήκες του 1960

Θεωρούμε καταλυτική την παρέμβαση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών κ. Γκουτέρες κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης για την Κύπρο στο Κρανς Μοντανά. Σε καμμιά όμως, περίπτωση δεν πρέπει να ωραιοποιούμε την κατάσταση. Το γεγονός ότι στη δήλωση του ο κ. Γκουτέρες αναφέρθηκε στην κατάργηση των συνθηκών εγγυήσεων και συμμαχίας, με την εφαρμογή της λύσης του Κυπριακού είναι θετικό, δεν είναι όμως αρκετό. Εμείς ως Κίνημα Οικολόγων - Συνεργασία Πολιτών δεν θα θέλαμε να αντικατασταθεί το σύστημα των εγγυήσεων με οποιοδήποτε άλλο θεσμό, μηχανισμό ή συνθήκη που να αποτελεί ουσιαστικά (ή/και συγκαλυμμένα) συνέχιση του εγγυητικού ρόλου της Τουρκίας, με ή χωρίς άλλες δυνάμεις ή/και επεμβατικά δικαιώματα. Άλλωστε υπάρχει και το προηγούμενο της αναφοράς Άιντε σε «συνθήκη εφαρμογής», ιδέα που -ορθώς- έχει απορριφθεί από την κυπριακή και ελληνική ηγεσία.

Για το Κίνημα Οικολόγων - Συνεργασία Πολιτών η θέση για πλήρη αποχώρηση των αγημάτων της Τουρκίας και της Ελλάδας, είναι αδιαπραγμάτευτη. Συζητούμε μόνο το χρονικό σημείο της αποχώρησης των αγημάτων, που δεν μπορεί να ξεπερνά τους λίγους μήνες. Υπενθυμίζουμε ότι στις προτάσεις που κατέθεσε ο πρόεδρος Αναστασιάδης του Σεπτεμβρίου του 2016, αναφερόταν σε αποχώρηση «τάχιστα» όλων των στρατευμάτων. Η εφαρμογή της λύσης πρέπει να συνδεθεί χρονικά με το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης όλων των στρατευμάτων.

Πρέπει να θέσουμε θέμα ουσιαστικής κατάργησης της Συνθήκης Εγγυήσεως λόγω παραβίασης της και από τις τρείς εγγυήτριες δυνάμεις. Να απαιτηθεί η αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων και των τριών κρατών και να καλέσουμε τα ΗΕ να παρέχουν προστασία στην Τουρκοκυπριακή Κοινότητα (αν αυτό θεωρείται αναγκαίο) μέχρι να διευθετηθεί μια λύση του Κυπριακού στο πλαίσιο ενός διακοινοτικού διαλόγου, χωρίς την εμπλοκή οποιασδήποτε από τις εγγυήτριες δυνάμεις. Να απαιτηθεί η διαβούλευση των τριών μόνο σε ότι αφορά την ταυτόχρονη αποχώρηση των στρατευμάτων.

4. Παραβιάσεις Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και Κυρίαρχου Εναέριου Χώρου

Θεωρούμε ότι η αντιμετώπιση των Τουρκικών προκλήσεων στην Κυπριακή ΑΟΖ δεν μπορεί να γίνεται απομονωμένα και σπασμωδικά. Οι συνεχείς εκδόσεις οδηγιών προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) και ειδοποιήσεων για την αεροπλοϊα (NOTAX) από την Τουρκία, δημιουργούν σύγχυση στους αεροναυτιλόμενους όσον αφορά το ποια είναι, τελικά, η αρμόδια Aρχή, γεγονός που εμπεριέχει τεράστιους κινδύνους, τόσο πολιτικά όσο και σε σχέση με την ασφάλεια των εμπλεκομένων.

Οι Αρχές της Δημοκρατίας καταγγέλλουν διαχρονικά τις ενέργειες της Τουρκίας και των κατεχομένων σε Διεθνείς Οργανισμούς, είναι όμως καιρός να ζητήσουμε ξεκάθαρη τοποθέτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ επί του θέματος ώστε να εκδοθεί ψήφισμα που να απαιτεί επιτέλους να πάψει αυτή η αμφισβήτηση της ΑΟΖ της Κύπρου (καθώς και της Ελλάδας) με παραπομπή στις πρόνοιες του Δικαίου της Θάλασσας.

Παράλληλα, κρίνουμε αναγκαία τη μεταφορά του θέματος στο επίπεδο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να ληφθούν άμεσα μέτρα για να πάψει η παρεμπόδιση της ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων και προϊόντων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης από υποψήφιο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρόβλημα θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως Ευρωπαϊκό και όχι ως διαφιλονικία μεταξύ γειτονικών κρατών. Πρέπει να μελετηθεί η δυνατότητα επίκλησης της «ρήτρας αλληλεγγύης» που περιλαμβάνει η συνθήκη της Λισσαβόνας.

5. Εξερεύνηση για αξιοποίηση υδρογονανθράκων

Ως Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών από θέση αρχής αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου για την παραγωγή ενέργειας και απαιτούμε την υιοθέτηση στρατηγικού πλάνου για τη σταδιακή αποδέσμευση του ενεργειακού ισοζυγίου της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα ορυκτά καύσιμα και στροφή προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις μας που προκύπτουν από Ευρωπαϊκές και διεθνείς συνθήκες.

Αναγνωρίζουμε όμως την ανάγκη εκμετάλλευσης της συγκυρίας ανεύρεσης πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και στηρίζουμε τις προσπάθειες για ανόρυξη των κοιτασμάτων στο πλαίσιο της στρατηγικής κατοχύρωσης της ΑΟΖ και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει ότι, επί του παρόντος, η Κύπρος στηρίζεται για την παραγωγή ενέργειας σε ακριβά και εξαιρετικά ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα. Η προοπτική να μπορεί από τις αρχές της επόμενης δεκαετίας να απεξαρτηθεί πλήρως από το μαζούτ και να στραφεί στο φυσικό αέριο είναι μια καθόλα οικονομική και οικολογική στόχευση.

Αναφορικά με τους υδρογονάνθρακες, ορθά λοιπόν η Κυπριακή Κυβέρνηση υπογράφει διμερείς και τριμερείς συμφωνίες με κράτη της περιοχής. Η διασφάλιση όμως της ειρηνικής εκμετάλλευσης του κοινού ορυκτού πλούτου, θα πρέπει να οδηγήσει σε συμπλήρωση των διακρατικών συμφωνιών με κάποιες από τις χώρες αυτές (Ισραήλ, Ελλάδα, Αίγυπτο, Ιορδανία κ.ο.κ.) με σχετικές αμυντικές διατάξεις, οι οποίες θα επιτρέπουν π.χ. τη στάθμευση πολεμικών αεροπλάνων και πλοίων στα Κυπριακά αεροδρόμια και λιμάνια, αντιστοίχως, με σκοπό τη διασφάλιση της σταθερότητας, της ασφάλειας, της ειρήνης και της ευημερίας των λαών στην περιοχή.

Ανάλογο διπλωματικό άνοιγμα θα πρέπει να γίνει και προς τη Ρωσία, τη Γαλλία, τη Νότια Κορέα, την Ιταλία κ.ο.κ., οι οποίες έχουν ουσιαστικά συμφέροντα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και έντονο ενδιαφέρον για την απειλούμενη ασφάλεια και την ειρήνη στην περιοχή.

6. Αναβάθμιση Εξωτερικής Πολιτικής και δομών Υπουργείου Εξωτερικών

Πρέπει να αξιοποιηθούν τα τρομερά λάθη εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας ώστε να καλλιεργηθούν σχέσεις με νέους συμμάχους. Πέρα από την ανάγκη ενίσχυσης των καλών σχέσεων μας με τις γείτονες χώρες, πρέπει να δούμε πέραν των στενών γεωγραφικών συνόρων μας προκειμένου να καλλιεργηθούν σχέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο με άλλα κράτη, η στήριξη των οποίων μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε ανύποπτο χρόνο.

Η πρόσφατη εμπειρία της Κυπριακής Δημοκρατίας με την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης ήταν μια καλή ένδειξη του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει στοχοπροσήλωση. Η Σύμβαση της Λευκωσίας για τα αδικήματα που σχετίζονται με τα πολιτιστικά αγαθά είναι μια πρωτοβουλία που πρέπει να μετουσιωθεί σε επιτυχία το συντομότερο δυνατό με την προώθηση της υπογραφής της από όσο το δυνατό περισσότερα κράτη. Πρέπει να επιδιώξουμε την περαιτέρω ενίσχυση μας στο διεθνές διπλωματικό σκηνικό με περαιτέρω τέτοιες πρωτοβουλίες.

Προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να δοθούν σαφείς οδηγίες προς τις Κυπριακές διπλωματικές αντιπροσωπείες σε όλους τους διεθνείς Οργανισμούς και στα κράτη ανά το παγκόσμιο, οι οποίες πρέπει να αναβαθμιστούν ποιοτικά και ποσοτικά.

Να αναληφθούν πρωτοβουλίες για διοργάνωση διεθνών συνεδρίων, πολιτιστικών δρώμενων, οικονομικών φόρουμ για προβολή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Να προσκληθούν επίσημα ξένοι ηγέτες να επισκέπτονται τη Κυπριακή Δημοκρατία. Να αποθαρρύνεται / αποτρέπεται η μετάβαση κρατικών αξιωματούχων και γενικότερα επίσημων επισκέψεων, στα κατεχόμενα.

Η ενίσχυση της παρουσίας μας ως παρατηρητές σε διεθνείς οργανισμούς π.χ. Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας πρέπει να είναι επίσης στόχος, όχι μόνο ως κίνηση πρόληψης αλλά και για εμβάθυνση διμερών σχέσεων με ανερχόμενα στο διεθνές σκηνικό κράτη.

Ο συντονισμός των Κυπρίων σε σχέση με τα όργανα και άλλα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Συμβούλιο της Ευρώπης μπορεί να ανατεθεί,

  • είτε στην Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Κύπρου στις Βρυξέλλες,
  • είτε σε ειδικό επιστήμονα Ευρωπαϊκού δικαίου και διεθνούς δημοσίου δικαίου / Υφυπουργό παρά τω Προέδρω, ειδικά για το θέμα του έγκαιρου εντοπισμού πεδίων δράσης/παρέμβασης και τεχνικού συντονισμού της εθνικής δράσης, σε συνεργασία με το Συμβούλιο Γεωστρατηγικών Μελετών.

Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ενταχθεί και η προσπάθεια ενίσχυσης του Υπουργείου Εξωτερικών τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε εργαλεία για να μπορεί να επιτελεί το έργο του στον καλύτερο δυνατό βαθμό.

Για να υπάρξει σταθερή και εμπεριστατωμένη παρακολούθηση των εξελίξεων δεν αρκεί η σοφία των πολιτικών. Απαιτείται η δημιουργία θεσμικών σωμάτων με την κατάλληλη επιστημονική κατάρτιση που πέραν της παρακολούθησης, θα μπορούν να καταθέτουν σε υψηλό επίπεδο προτάσεις για τη διαχείριση των εμπλεκομένων συμφερόντων. Η σύσταση Συμβουλίου Γεωστρατηγικών Μελετών δεν είναι αρκετή. Χρειάζεται ενδυνάμωση του, διοικητική του στήριξη και πολιτική υποστήριξη.

Πρέπει επίσης να ενισχυθούν οι δίαυλοι επικοινωνίας μας με την ομογένεια. Το πρόσφατο κύμα μαζικής μετανάστευσης Κυπρίων στο εξωτερικό λόγω της οικονομικής κρίσης ας αποβεί τουλάχιστο θετικά σε ότι αφορά την ενίσχυση της παρουσίασης των διαχρονικών θέσεων μας. Nα ενισχυθούν τα σώματα Κυπρίων αποδήμων και οι Ομοσπονδίες τους σε κάθε κράτος. Να αναληφθούν πρωτοβουλίες από τις πρεσβείες και προξενεία μας να καταγραφούν οι Κύπριοι που διαμένουν είτε προσωρινά είτε μόνιμα στο εξωτερικό και να αναληφθούν πρωτοβουλίες για σύσφιξη σχέσεων των νέων ή προσωρινών μεταναστών με τους απόδημους 2ης και 3ης γενιάς. Ανάληψη πρωτοβουλιών για δημιουργία οργανώσεων Κυπρίων σε κράτη που πλέον υπάρχει σημαντική παρουσία μεταναστών (π.χ. Σαουδική Αραβία, Κατάρ, χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ), τόσο για προβολή των θέσεων μας στο κυπριακό όσο και για ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και οικονομικής ευρωστίας των αποδήμων μας.

7. Αποτροπή Αναβάθμισης Ψευδοκράτους

Οι συνομιλίες απέτυχαν. Οδήγησαν τον Κυπριακό λαό στην απογοήτευση και στην απομάκρυνση από τις αρχές μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης. Μέσα από τις πολύχρονες διαδικασίες συνομιλιών εμπεδώθηκε στη διεθνή κοινότητα η εντύπωση ότι το θέμα αφορά πλέον τις δυο κοινότητες, οι οποίες κατοικούν από το 1974 σε δυο ξεχωριστές περιοχές. Το ψευδοκράτος μπορεί να μην έχει τύχει διεθνούς αναγνώρισης αλλά η παρουσία του έγινε αποδεκτή από τα περισσότερα κράτη. Η συμφωνία για «χιαστί επαφές» των δύο διαπραγματευτών με την Αθήνα και την Άγκυρα, έχει ενδυναμώσει και ενισχύσει τις προσπάθειες της Τουρκίας να πετύχει τη διεθνή αποδοχή του ψευδοκράτους ενώ παράλληλα εντείνει τις ενέργειές της για αποαναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία, μάλιστα, με κείμενά της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζει «εκλιπούσα», χωρίς δυστυχώς η Κυπριακή Δημοκρατία να διαμαρτυρηθεί αποτελεσματικά.

Πρέπει να προωθηθούν συντονισμένες προσπάθειες αποτροπής περαιτέρω κινήσεων που βοηθούν την αναγνώριση του ψευδοκράτους. Εκστρατεία ενημέρωσης για ανάγκη υποβάθμισης συναντήσεων με ΤΚ και μη χρήσης οποιωνδήποτε αναφορών στα δήθεν «κυβερνητικά» τους αξιώματα. Επίσημες διαμαρτυρίες από τις κατά τόπους πρεσβείες μας για διοργανώσεις που περιλαμβάνουν αντιπροσωπείες του ψευδοκράτους. Διαμαρτυρία όταν καλούνται σε επίσημες τελετές και εκδηλώσεις οι κατά τόπους «αντιπροσωπείες» των κατεχομένων.

Να απαιτηθεί από τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη να γίνει σεβαστό το ψήφισμα του 1985 του Συμβουλίου Ασφαλείας που καταδικάζει την ανακήρυξη του ψευδοκράτους και ζητά από όλα τα κράτη μέλη να απέχουν από κάθε πράξη αναγνώρισης ή σχέση με το ψευδοκράτος. Κάθε παραβίαση της απόφασης του ΟΗΕ πρέπει να καταγράφεται και να καταγγέλλεται.

8. Ευρωπαϊκή Ένωση

Η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να ενισχυθεί. Τέρμα στην πολιτική του απλού παρατηρητή, είναι καιρός να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τα εργαλεία που βρίσκονται στη διάθεσή μας.

Θεωρούμε πως πρέπει να ληφθεί απόφαση πλέον για άσκηση βέτο κατά αποφάσεων που ενισχύουν την Τουρκία και τις επιδιώξεις της. Είτε πρόκειται για το μέλλον της ως υποψήφιο κράτος είτε η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, η Κύπρος πρέπει να απαιτεί ικανοποίηση των αιτημάτων της προτού συγκατανεύσει.

Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη διαμηνύσει στους εταίρους της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (βλ. επιστολή του Προέδρου της Δημοκρατίας ημερομηνίας 23.10.2014 προς τους ανωτέρω εταίρους) ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει το άνοιγμα ή το κλείσιμο οποιουδήποτε κεφαλαίου ενταξιακών διαπραγματεύσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης/Τουρκίας (αναστολή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων εφ’ όλων των κεφαλαίων). Το δικαίωμα αρνησικυρίας («βέτο») που διαθέτει, η Κυπριακή Δημοκρατία τής δίνει αυτή τη δυνατότητα.

Προτείνεται όπως σε μία από τις επόμενες Συνόδους του Συμβουλίου, η Κυπριακή Δημοκρατία, με επίσημη δήλωση της, επισημάνει τις ευθύνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κενό δικαίου στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου και τις επιπτώσεις τόσο στις περιοχές που ελέγχονται από τη Δημοκρατία, όσο και στην ευρύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση και να ζητά διορθωτικά μέτρα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα, στην ίδια επίσημη δήλωση, η οποία θα είναι μέρος των πρακτικών της Συνόδου, να διασαφηνίζεται ότι, εφόσον η Τουρκία δεν υλοποιεί τις υποχρεώσεις της, όπως αυτές πηγάζουν από το Πρωτόκολλο Προσαρμογής της Άγκυρας, δεν αναγνωρίζει όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αποσύρει τα κατοχικά στρατεύματα από το έδαφος κράτους μέλους και δεν συμβάλλει αποφασιστικά στην επίτευξη λύσης του Κυπριακού, η Κυπριακή Δημοκρατία εκφράζει τη διαφωνία της για οποιαδήποτε πρόσθετη συμφωνία Ευρωπαϊκή Ένωση/Τουρκία και/ή για οποιαδήποτε χρηματοδότηση και/ή συγχρηματοδότηση έργων και/ή δράσεων στην Τουρκία.

Στην ίδια Σύνοδο, να ζητηθεί όπως το Συμβούλιο αναβαθμίσει τη Δήλωσή του σχετικά με την παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ της Κύπρου (τουλάχιστον ανάλογο λεκτικό με αυτό του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 13.11.2014), να «καταδικάζει» τις επιθετικές ενέργειες της Τουρκίας στην Κυπριακή ΑΟΖ και να την καλεί να δεσμευτεί ότι δεν θα επαναλάβει στο μέλλον ανάλογες πράξεις ή απειλές που παραβιάζουν το Δίκαιο της Θάλασσας και τα νόμιμα δικαιώματα κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δε «καταδίκη» να ανοίγει προοπτικές για πρόσθετη αναβάθμιση του κόστους στον εισβολέα.

Επίσης η Κύπρος να επιδιώξει σε μια προσεχή Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να ληφθεί απόφαση με την οποία να καλείται η αρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναστείλει κάθε εργασία τεχνικής φύσεως σχετικά με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις (καθολικό πάγωμα των διαπραγματεύσεων Ευρωπαϊκή Ένωση / Τουρκία).

Όσον αφορά τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και/ή άλλων θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επίσημη δήλωση θα πρέπει να υιοθετηθεί από το Συμβούλιο ως έκκληση προς τα αρμόδια αυτά όργανα.

Για κάθε δράση στο Συμβούλιο να επιδιώκεται ο συντονισμός και η συνεργασία με την Ελλάδα και/ή με άλλες φίλες χώρες και να δημιουργούνται οι κατάλληλες, έστω και πρόσκαιρες συμμαχίες και/ή συνεργασίες. Το σημαντικό είναι η Κύπρος να προχωρά σε κάθε Σύνοδο, να θέτει και να προβάλλει, ακόμη και μόνη, τα εθνικά ζωτικά της συμφέροντα. Οι συνθήκες και ο χώρος του Συμβουλίου προσφέρονται για συνεχή και αποτελεσματική δράση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως ο θεσμικός θεματοφύλακας των Συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να κληθεί επίσημα, αρχικά από τον Υπουργό Εξωτερικών και, ακολούθως, από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, να λάβει πρακτικά μέτρα εναντίον της Τουρκίας.

Η μη συμμόρφωση της Τουρκίας με το Πρωτόκολλο Προσαρμογής της Άγκυρας, η μη πλήρης εφαρμογή από την Τουρκία της συμφωνίας της με την Ευρωπαϊκή Ένωση για επανεισδοχή λαθρομεταναστών, η μη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η κατοχή Ευρωπαϊκού εδάφους στην Κύπρο, η απαγόρευση χρήσης των λιμανιών και του εναέριου χώρου της Τουρκίας από σκάφη / αεροσκάφη Κυπριακών / Ευρωπαϊκών συμφερόντων κλπ, παρέχουν πρόσφορο έδαφος για επίσημη πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λάβει αρμοδίως και καθηκόντως πρακτικά μέτρα εναντίον της Τουρκίας.

Στην περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνηθεί και/ή παραλείψει να λάβει τις αποφάσεις της αρμοδιότητάς της που επιβάλλονται από το κοινοτικό κεκτημένο, η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να μελετήσει τάχιστα τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «επί παραλείψει» ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). Είναι σύνηθες φαινόμενο κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λαμβάνουν δικαστικά μέτρα εναντίον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και αντιστρόφως. Επίσης σε συνεργασία με τον Κύπριο Επίτροπο να αξιοποιηθεί η συμμετοχή της Κύπρου στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ως αναπόσπαστο μέρος της νέας στρατηγικής για επίλυση του Κυπριακού, οι πολιτικές αποφάσεις στρατηγικής και τακτικής για τα μέτρα που θα προτείνονται από την Κυπριακή Δημοκρατία με στόχο τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της ιδιότητας κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ταυτόχρονη σταδιακή αύξηση του κόστους της κατοχής, θα πρέπει να λαμβάνονται σε τακτική σύσκεψη ανά διμηνία ή τριμηνία και εκτάκτως, εάν χρειαστεί. Στη σύσκεψη αυτή να λαμβάνουν μέρος, υπό την Προεδρία του Προέδρου της Δημοκρατίας, οι αρχηγοί των κοινοβουλευτικών κομμάτων, οι έξι Ευρωβουλευτές, ο Υπουργός Εξωτερικών συνοδευόμενος από τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, εάν ληφθεί ανάλογη απόφαση, τον θεσμό που θα αναλάβει να συντονίσει την ολοκληρωμένη στρατηγική μας.

Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όσο το δυνατό περισσότερο τα εργαλεία που βρίσκονται στη διάθεσή μας, και ιδιαίτερα το δικαίωμα να απαιτούνται διευκρινίσεις από τη νομική υπηρεσία του Συμβούλιου Υπουργών της ΕΕ για τη συμβατότητα με το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο συγκεκριμένων προτάσεων που κατατίθενται στο τραπέζι των συνομιλιών.

Τουλάχιστον με αυτό τον τρόπο θα γίνουν κοινωνοί οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι των απαράδεκτων προτάσεων που τίθενται πολλές φορές στο τραπέζι των συνομιλιών από τους Τούρκους, ώστε να αντιληφθούν πώς ακριβώς θα επηρεάζεται και η ΕΕ από συγκεκριμένες πρόνοιες της λύσης π.χ. απαίτηση για τέσσερεις ελευθερίες Τούρκων πολιτών ή απαίτηση άρσης περιορισμών στην εισαγωγή προϊόντων από την Τουρκία, όταν θα παραβιάζονται τελωνειακή Ένωση και κανόνες ασφάλειας καταναλωτών, δικαιωμάτων ευρωπαϊκών παραγωγών, παραβίαση λεπτών ισορροπιών στο εμπορικό ισοζύγιο κ.ο.κ.

9. Ευρωπαϊκή Εξωτερική Πολιτική και Ευρωστρατός

Η Κύπρος πρέπει να εκμεταλλευτεί στο έπακρο την ιδιότητα του κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρέπει να ασκούμε πιέσεις όσον αφορά την στάση που θα τηρεί τόσο η Επιτροπή όσο και το Συμβούλιο Υπουργών έναντι της Τουρκίας. Η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δείχνει ξεκάθαρα πως έχουν αλλάξει οι στάσεις έναντι της υποψήφιας για ένταξη χώρας και υπάρχει πεδίο λαμπρό για να καταστεί όπλο στη φαρέτρα μας στο πλαίσιο πολιτικής εναντίωσης στα συμφέροντα και επιδιώξεις της. Δεδομένων και των καθηκόντων του Επιτρόπου μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να απαιτήσουμε τη διαφάνεια στον τρόπο που διαχειρίζεται η Τουρκία τα δισεκατομμύρια που έλαβε μέχρι τώρα για διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος. Πρέπει επίσης να ζητηθεί διερεύνηση για τη χρήση των κονδυλίων που έλαβε η Τουρκία ως υποψήφια για ένταξη χώρα και ιδιαίτερα τα κονδύλια που έλαβε για δήθεν εκδημοκρατισμό της.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) έχει μεταξύ άλλων τον θεμελιώδη στόχο της διαφύλαξης των αξιών της, των θεμελιωδών της συμφερόντων, της ασφάλειας, της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητάς της, Πρέπει να θέσουμε επιτακτικά την ανάγκη προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως άμεση προτεραιότητα και ως σημείο σύγκλισης για ενίσχυση των δομών και της επιχειρηματικής δραστηριοποίησης του Ευρωπαϊκού Στρατού. Έχουν ήδη γίνει δηλώσεις και από τη Γερμανία και τη Γαλλία πως η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να στηριχθεί στον εαυτό της και όχι στο ΝΑΤΟ, με αφορμή και την στάση του νέου Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ας προτείνουμε την ανάγκη διαφύλαξης των θαλασσίων συνόρων Ελλάδας και Κύπρου ως πεδίο δραστηριοποίησης του Ευρωστρατού. Να προσφέρουμε μόνιμη βάση ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στο έδαφός μας για να αναπτυχθούν αυτές οι πρωτοβουλίες εκτός ΝΑΤΟ. Να προτείνουμε τον εξοπλισμό των στρατών όσων κρατών μελών αποτελούν ουσιαστικά τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβανομένης της Εθνικής Φρουράς μας και του Ελληνικού Στρατού, ως μέρος της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας. Να προτείνουμε διοργάνωση κοινών στρατιωτικών ασκήσεων με όσο το δυνατό περισσότερα κράτη μέλη και να συνεχίσουν οι τωρινές συνεργασίες με τις γειτονικές τρίτες χώρες.

10. Ευρωκοινοβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την ιδιότητα του εκπροσώπου των λαών της Ευρώπης έχει αποδείξει, με το πρόσφατο ψήφισμά του για πάγωμα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας (ημερομηνίας 6 Ιουλίου 2017), ότι μπορεί να παίξει το δικό του εμβληματικό τουλάχιστον ρόλο. Επιπλέον υπενθυμίζουμε το περί Κύπρου (ΑΟΖ) και Τουρκίας (ΝΑVTEX) ψήφισμα με ημερομηνία 13.11.2014. Είναι φανερό ότι μπορεί να λαμβάνει πολύ πιο ξεκάθαρες θέσεις σε σχέση με την Κύπρο και την Τουρκία, εάν το επιδιώξουμε.

Οι έξι Κύπριοι Ευρωβουλευτές έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν τις αναγκαίες γνώσεις, το πολιτικό αισθητήριο και σθένος καθώς και τις ικανότητες προβολής των συμφερόντων του Κυπριακού λαού. Η συστράτευσή τους σε μια μελετημένη εθνική στρατηγική μπορεί να αποβεί άκρως υποβοηθητική στην επίτευξη των εθνικών στόχων. Αυτό που χρειάζονται πρωτίστως είναι η εκ των προτέρων συμφωνία με την Κυπριακή πολιτική ηγεσία ως προς τους εθνικούς στόχους και ως προς τη στρατηγική επίτευξής τους (σύζευξη στόχων και εκάστοτε διαθέσιμων μέσων), ο συντονισμός με τους άλλους εκπροσώπους της Δημοκρατίας στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Συμβούλιο, Επιτροπή κ.ο.κ.) και η υποστήριξη του έργου τους από την Κυβέρνηση.

Να ζητηθούν κυρώσεις σε επίπεδο τόσο Ευρωπαϊκής Ένωσης (παραβίαση του κοινοτικού κεκτημένου) όσο και Συμβουλίου Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης (47 χώρες) για μη εκτέλεση των καταδικαστικών αποφάσεων του ΕΔΑΔ σε σχέση με την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κύπρο από την Τουρκία.

11. Διεθνές Δίκαιο και Διεθνή Δικαστήρια

Η επιτυχής τέταρτη διακρατική προσφυγή της Κύπρου και οι άλλες επιτυχείς προσφυγές πολιτών της στο ΕΔΑΔ εναντίον της Τουρκίας, οι αποφάσεις Αναστασίου και Μελέτη Αποστολίδη στο ΔΕΚ (τώρα ΔΕΕ), οι αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων στην Ευρώπη και στην Αμερική για επαναπατρισμό κλαπέντων από τα κατεχόμενα εδάφη αντικειμένων Κυπριακής πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελούν ενδείξεις για ένα ευρύτατο φάσμα δικαστικών διαδικασιών τις οποίες τόσο το κράτος και οι θεσμοί (π.χ. η Εκκλησία) αλλά και απλοί πολίτες, μπορούν να κινητοποιήσουν με αποτέλεσμα ουσιαστικό κόστος για την Τουρκία, το ψευδοκράτος και τους μετ’ αυτών συναλλασσόμενους.

Η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί ακόμη να προσφύγει και σε άλλα διεθνή και εθνικά Δικαστήρια εναντίον της Τουρκίας, ιδιαίτερα για εγκλήματα πολέμου (π.χ. εποικισμός κατεχόμενων εδαφών), κατά της ανθρωπότητας (π.χ. ομαδικοί βιασμοί γυναικών, ομαδικές εκτελέσεις κ.ο.κ.).

Πρέπει να εκμεταλλευτούμε πλήρως τις δυνατότητες που μας παρέχει το διεθνές δίκαιο για να κάνουμε ασύμφορη την κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία. Χρήση εξειδικευμένων δικηγορικών γραφείων για κατάθεση μαζικών αγωγών ομάδων Κυπρίων κατά της Τουρκίας επί παντός θέματος. Αγωγές εναντίον Τουρκίας για εγκλήματα πολέμου, αστικές αγωγές για απώλειες. Να βοηθηθούν οι κοινοτικές αρχές των κατεχόμενων κοινοτήτων μας να κινήσουν μαζικές αγωγές ανά χωριό, να κληθεί η Εκκλησία της Κύπρου να κινήσει αγωγές για την καταστροφή των περιουσιακών της στοιχείων στα κατεχόμενα, χρησιμοποιώντας εσωτερικά ένδικα μέσα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Να απαιτηθεί η πληρωμή των αποζημιώσεων μέσω ευρωπαϊκών διαταγμάτων δεσμεύσεων περιουσιακών στοιχείων του Τουρκικού Κράτους σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Να καταγγελθεί η λεγόμενη «Επιτροπή Αποζημιώσεων» στα κατεχόμενα ως μη αποτελεσματικό ένδικο μέσο εθνικού επιπέδου και να απαιτηθεί η τροποποίηση της σχετικής απόφασης του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

12. Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης

Τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν είναι αυτοσκοπός. Πολλές φορές έχουν αντιμετωπιστεί με επιφύλαξη γιατί ο τρόπος που προβλήθηκαν, από κάποιες πλευρές, εμπεριείχε τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθούν ως παυσίπονο και ως μέτρα επιβράβευσης, ακόμα και μονιμοποίησης της παρούσας κατάστασης (στάτους κβο) μέσα από μιας μορφής αναγνώριση. Γι’ αυτό πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πακέτο και να προωθούνται συνολικά, πάντα με βάση ένα βραχυπρόθεσμο ορίζοντα αλλά και την μακροπρόθεσμη προοπτική και το όραμα μιας πραγματικά ελεύθερης και ενωμένης κοινωνίας. Πρέπει επίσης να γίνεται παρακολούθηση της εφαρμογής τους και επαναξιολόγηση των επιπτώσεων τους στην πορεία.

Πιο συγκεκριμένα, αναφέρονται χαρακτηριστικά τα παρακάτω:

• Πρέπει να προωθηθεί δυναμικά η πρόταση για επανεγκατάσταση όλων των νόμιμων κατοίκων στην πόλη της Αμμοχώστου και η οικολογική ανοικοδόμηση της πόλης (Πράσινη Αμμόχωστος). Οι αντιδράσεις των Τούρκων πρέπει να καταγγελθούν διεθνώς και να εκτεθούν για την άτεγκτη στάση τους.

• Άλλα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που πρέπει να προωθηθούν είναι η δημιουργία αποστρατικοποιημένων περιοχών υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών (π.χ. εντός των τειχών στην παλιά Λευκωσία, Μαρωνίτικα χωριά, Καρπασία) που να προσφέρουν συνθήκες συνεύρεσης και συμβίωσης Τουρκοκύπριων, Ελληνοκύπριων και άλλων νόμιμων κατοίκων της Κύπρου.

• Πρέπει επίσης να προωθηθεί το άνοιγμα περισσότερων οδοφραγμάτων (Κοκκίνων, Μεσαορίας), άρση των περιορισμών στη διακίνηση προσώπων (των νόμιμων βέβαια κατοίκων). Επαναξιολόγηση του κανονισμού της Πράσινης Γραμμής ούτως ώστε να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι λαθρεμπορίου.

• Επανεγκατάσταση των κατοίκων στην Καρπασία, Μαρωνίτικα χωριά αλλά και οπουδήποτε αλλού υπάρχει ενδιαφέρον (εφαρμογή δικαιώματος εγκατάστασης).

• Προώθηση των κοινών προγραμμάτων για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος με έμφαση στις κατεχόμενες περιοχές.

• Ενίσχυση της προσπάθειας για εξακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων της Κυπριακής τραγωδίας.

• Δημιουργία «επιτροπής αλήθειας» για διερεύνηση υποθέσεων καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εγκλημάτων πολέμου.

13. Βρετανικές Βάσεις

Να ανοίξει το θέμα Βρετανικών Βάσεων με την ευκαιρία της αποχώρησης της Βρετανίας από την ΕΕ. Να δοθούν οι εγκαταστάσεις των Βρετανών στον ευρωστρατό στο πλαίσιο αποπληρωμής του χρέους τους προς την ΕΕ. Τα διάφορα διάσπαρτα τεμάχια σε όλο το νησί που ανήκουν στο Βρετανικό Στέμμα να παραχωρηθούν στην Κυπριακή Δημοκρατία έναντι του μεριδίου που μας αναλογεί από τα ποσά που θα χρωστάει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

14. Δόγμα Ενιαίας Εξωτερικής Πολιτικής με την Ελλάδα

Η στάση της σημερινής Ελληνικής Κυβέρνησης έχει αναδείξει τον καταλυτικό ρόλο που μπορεί να παίξει η Ελλάδα στην επιτυχία του αγώνα μας. Χρειάζεται ακόμα μεγαλύτερη ενδυνάμωση των μηχανισμών συντονισμού τής εξωτερικής πολιτικής των δύο ανεξάρτητων κρατών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Κυπριακό σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι μηχανισμοί συνεργασίας πρέπει να έχουν μονιμότητα και σταθερότητα και να τους χαρακτηρίζει ο αμοιβαίος σεβασμός. Εισηγούμαστε τον καταρτισμό ενός κοινού στρατηγικού σχεδιασμού εξωτερικής πολιτικής Ελλάδας και Κύπρου στου οποίου τη διαμόρφωση να συμμετέχουν και τα πολιτικά κόμματα ώστε να έχει το στοιχείο της διαχρονικότητας και της σταθερότητας.

15. Αναθεώρηση Συντάγματος – Συντακτική Συνέλευση

Για τη διασφάλιση της συνέχειας του κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας, η λύση πρέπει να στηρίζεται σε εκ βάθρων αναπροσαρμογή/εκσυγχρονισμό του Συντάγματος του 1960, η οποία θα επιτρέπει, από τη μια, μία νέα, από κοινού με τους Τουρκοκύπριους, σύνθεση αρχών και δεδομένων σύμφωνη με τις σύγχρονες αντιλήψεις ειρηνικής συμβίωσης και, από την άλλη, τη διαγραφή της Συνθήκης Εγγυήσεων και άλλων επιβλαβών για το κοινό μέλλον όλων των Κυπρίων συνταγματικών διατάξεων του Συντάγματος του 1960.

Δεν συμφωνούμε στην ανάδειξη της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας (ακόμα και με το όποιο «σωστό περιεχόμενο») σε αυτοσκοπό ή «θεϊκό είδωλο». Δυστυχώς η πλειοψηφία των πολιτικών ηγεσιών οχυρώνονται γύρω από αυτήν την πολιτική χίμαιρα, κατηγορώντας όσους / όσες την αμφισβητούν, ως «απορριπτικούς». Προβάλλουν ως ενισχυτικό επιχείρημα ότι η «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία» έχει πλέον συμφωνηθεί από τις ηγεσίες των δύο κοινοτήτων, τις δύο «μητέρες πατρίδες» και το σύνολο του διεθνούς παράγοντα. Το βασικό όμως που τους διαφεύγει είναι πως ουδέποτε έχει εγκριθεί από τον λαό στον οποίο, άλλωστε, ουδέποτε έχει αναλυθεί και εξηγηθεί ή έχει κατατεθεί οποιοδήποτε υπαρκτό παράδειγμα (δηλαδή χώρα του μεγέθους της Κύπρου που να έχει ομοσπονδιακή διάρθρωση με δύο «ιδρυτικά» μέρη).

Γεννιέται όμως το ερώτημα, αφού καθολικά γίνεται αποδεκτή η «δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία» από τις ηγεσίες, τα κράτη και τους διεθνείς οργανισμούς, γιατί η επιδίωξη λύσης στη βάση αυτού του πλαισίου δεν οδήγησε σε λύση του Κυπριακού μετά από τόσα χρόνια ατέρμονων κύκλων διαπραγματεύσεων;

Το ερώτημα αυτό γίνεται ακόμα πιο βασανιστικό όταν διαπιστώνεται πως για δέκα ολόκληρα χρόνια διεξάγονται συνομιλίες – οι οποίες αποκλήθηκαν και Κυπριακής ιδιοκτησίας – με ηγεσίες Ελληνοκυπρίων και (σε μεγάλο βαθμό) και Τουρκοκυπρίων φανατικά πιστών στο όραμα της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, και όμως καταλήξαμε στην παταγώδη αποτυχία του Κρανς Μοντανά.

Από την άλλη υπάρχουν πολλοί που ζητούν «εδώ και τώρα» πανηγυρική απόρριψη της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Αδυνατούν όμως να δώσουν συγκροτημένη εναλλακτική πρόταση.

Εμείς θεωρούμε ότι δεν χρειάζεται να γίνει πανηγυρική απόρριψη της «διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας», γιατί απλούστατα η ίδια η Ιστορία την έχει απορρίψει και την έχει κατατάξει στις μεγαλύτερες πολιτικές χίμαιρες.

Από την άλλη η αμφισβήτηση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας δεν συνεπάγεται και αμφισβήτηση οποιασδήποτε δημοκρατικής μορφής λειτουργικής ομοσπονδίας η οποία να μην συνεπάγεται φυλετικό ή γεωγραφικό διαχωρισμό και να είναι συμβατή με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι όταν η Τουρκία μιλά για σχέδιο Β και σχέδιο Γ και αναζήτησή λύσης έξω από τα πλαίσια του ΟΗΕ, είναι εντελώς άσοφο να ενισχύουμε με την ανάδειξη της αποτυχίας του πλαισίου της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, την τουρκική πολιτική. Αντίθετα εισηγούνται να οχυρωθούμε πίσω από τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία και να παίξουμε το παιχνίδι της επίρριψης ευθυνών (blame game) κατά της Τουρκίας.

Όμως η πραγματικότητα δεν αλλάζει με το όποιο επικοινωνιακό παιγνίδι. Η ουσία είναι ότι το πλαίσιο αυτό - κακό ή καλό, δεν έχει σημασία - δεν κατάφερε να φέρει λύση στο Κυπριακό πρόβλημα και να απαλλάξει τη χώρα από την τουρκική κατοχή.

Το μιλίμετρο πρέπει να μηδενιστεί και να αρχίσουμε από την αρχή. Και η αρχή είναι το ενιαίο κράτος όπως καθορίζεται από τις ιδρυτικές συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η τροποποίηση του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι αναγκαία. Άλλωστε έχουν περάσει ήδη 57 χρόνια. Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας πρέπει να εκσυγχρονιστεί με βάση τα σύγχρονα δεδομένα, το Ευρωπαϊκό κεκτημένο και το σύγχρονο διεθνές και Ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος, των δικαιωμάτων ιδιαιτέρων ομάδων πολιτών κ.ο.κ. Και έχουμε έντονη τη θέση πως αυτή η διαδικασία πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσω Λαϊκών Δημόσιων Διαβουλεύσεων και την σύγκληση Αναθεωρητικής Συντακτικής Συνέλευσης. Απαραίτητη πρέπει να θεωρείται και η εμπλοκή των Τουρκοκυπρίων αλλά και όλων των θρησκευτικών και κοινωνικών ομάδων σε αυτήν τη διαδικασία.

16. Θεσμοθέτηση Δημοψηφισμάτων

Η κατοχύρωση του θεσμού του δημοψηφίσματος είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο για τη δημοκρατική νομιμοποίηση, αυτό το γεγονός όμως από μόνο του δεν είναι αρκετό. Υπάρχει και το προηγούμενο του 2004 όπου επιτράπηκε η συμμετοχή στο δημοψήφισμα και των εποίκων, κάτι που δεν πρέπει επ’ ουδενί να επαναληφθεί.

Σε ένα δημοψήφισμα οι πολίτες προφανώς θα κληθούν να αποφασίσουν στη βάση εκβιαστικών και χρονικά πιεστικών διλημμάτων. Η δημοκρατική νομιμοποίηση δεν μπορεί λοιπόν να εξαντλείται στο θεσμό του δημοψηφίσματος. Εφόσον οι πολίτες δεν μετέχουν στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, θα υπάρχουν πάντα περιθώρια για αμφισβήτηση της νομιμότητας οποιασδήποτε συμφωνίας, ακόμα κι αν τεθεί σε δημοψήφισμα. Είναι αμφίβολο αν μπορεί με τις σημερινές συνθήκες μία λύση του Κυπριακού που δεν θα προέρχεται από τους ίδιους τους πολίτες να είναι βιώσιμη. Το ιστορικό προηγούμενο απέδειξε ότι μια λύση που θα είναι δοτή ή θα είναι προϊόν πειθαναγκασμού, δεν θα είναι βιώσιμη.

Πέρα, λοιπόν, από την κατοχύρωση της διαδικασίας του δημοψηφίσματος ως της μοναδικής οδού για τη νομιμοποίηση της όποιας συμφωνίας για λύση του Κυπριακού (αφού προηγηθεί μια συμμετοχική διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης), θα πρέπει η επέκταση του θεσμού των δημοψηφισμάτων να εφαρμοστεί περαιτέρω ως μέτρο άμεσης δημοκρατίας (όπως συμβαίνει στην Ελβετία), που να συμβάλει στη διαδικασία άρσης των αδιεξόδων σε επίπεδο νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας.

17. Ισότητα Πολιτών έναντι Κράτους

Οι εσωτερικές ισορροπίες σε σύγχρονα κράτη εξασφαλίζονται χάρη στην ενεργό και αποτελεσματική συμμετοχή όλων των πολιτών σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης (τοπικό και εθνικό επίπεδο).

Για να φέρει ευημερία στο Λαό και για να αντέξει στον χρόνο, η λύση θα πρέπει να στηρίζεται σε σύγχρονες βασικές αρχές και αντιλήψεις περί σεβασμού των ατομικών και ομαδικών (κοινοτικών) ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των πολιτικών δικαιωμάτων όλων των νόμιμων κατοίκων, της ισότητας έναντι του νόμου και της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων και του σεβασμού της ποιότητας ζωής και του περιβάλλοντος.

Στην περίπτωση της Κύπρου, ο κορμός των εν λόγω ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων και συνεπώς της λύσης μπορεί να συνοψιστεί στην πλήρη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου, το οποίο περιλαμβάνει και την ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση και την άσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων από ένα έκαστο των πολιτών (δικαίωμα ψήφου) στον χώρο της ελεύθερης, ασφαλούς και ποιοτικής επιλογής της διαμονής σε ολόκληρη την Κυπριακή επικράτεια και τον σεβασμό της Χάρτας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου των Ηνωμένων Εθνών.

Θα πρέπει να συζητήσουμε μέτρα καλύτερης ανταπόκρισης στα αιτήματα Τουρκοκυπρίων Πολιτών και διαχείρισης της διαδικασίας εξυπηρέτησής τους, ιδανικά παρέχοντας πρόσβαση σε κυβερνητικούς υπαλλήλους που θα μπορούν να τους εξυπηρετήσουν στην Τουρκική Γλώσσα. Θα πρέπει επίσης να συζητηθεί η ανάγκη μετάφρασης επίσημων εγγράφων μας και στην αγγλική γλώσσα, για διευκόλυνση και όλων των υπηκόων κρατών μελών που διαμένουν μόνιμα στην χώρα μας.

18. Αναβάθμιση Ρόλου Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Προετοιμαζόμενοι για την επερχόμενη λύση, θα πρέπει να αναβαθμιστεί ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε βαθμό που να επιτρέπει διευρυμένες αρμοδιότητες (περιφερειακές διοικητικές αρμοδιότητες, δημοτική αστυνομία/τοπική ασφάλεια, πλαίσια δημοτικής φορολογίας, θέματα εκπαίδευσης και άσκησης θρησκευτικών δραστηριοτήτων) σε περιφερειακό επίπεδο. Στο σημείο αυτό σημειώνουμε ότι οι προωθούμενες αλλαγές στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη μια τέτοια προοπτική η οποία να είναι δυνατόν να υλοποιηθεί όποτε οι συνθήκες το επιτρέψουν με στόχο τη δημιουργία μονάδων περιφερειών που να έχουν διευρυμένες εξουσίες.

Μια τέτοια διευθέτηση για μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, σαφώς αποκλείει εκ των προτέρων εγγυημένες πλειοψηφίες για οποιαδήποτε ομάδα πολιτών και/ή κοινότητα σε οποιαδήποτε περιοχή του νησιού. Δεν αποκλείει όμως τη σταδιακή εφαρμογή πτυχών της λύσης εντός περιορισμένου χρόνου, με σκοπό την προσαρμογή της κοινωνίας στη νέα, από κοινού συμφωνημένη, λύση και νοουμένου ότι άλλες ρυθμίσεις δεν θα εισάγουν μη αντιστρεπτούς περιορισμούς.

19. Αναβάθμιση του Συμβούλιου Γεωστρατηγικών Μελετών

Εάν θέλουμε όλες αυτές οι προτάσεις που θα κατατεθούν σήμερα ενώπιον του Εθνικού Συμβουλίου να καταστούν ουσιαστικό εργαλείο της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι απλά μια ιδεοθύελλα, θα ήταν χρήσιμο να προχωρήσουμε σε αναβάθμιση του Συμβούλιου Γεωστρατηγικών Μελετών. Το ενισχυμένο συμβούλιο θα πρέπει να κληθεί να υποβάλει ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την ασφαλή και αποτελεσματική αξιοποίηση της γεωστρατηγικής θέσης της Κύπρου, όπως διαμορφώνεται με την κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και την ανακάλυψη ουσιαστικών ποσοτήτων υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει να επιδιωχθεί η προσέλκυση επιστημόνων διεθνούς κύρους για διεξαγωγή εμπεριστατωμένων και στοχευμένων μελετών για να υποβοηθήσουν το έργο της εκάστοτε κυβέρνησης και την ενημέρωση / επικαιροποίηση της στρατηγικής που θα ακολουθούμε. Κάποια παραδείγματα εργασιών που μπορεί να αναληφθούν παρατίθενται πιο κάτω:

1. Μελέτη των εμπλεκομένων συμφερόντων και της δυναμικής της περιφερειακής ασφάλειας. Σύναψη συμφωνιών συνεργασίας και αμυντικής συμμαχίας.

2. Διαμόρφωση σχεδίου ενεργειών με βάση τη μέθοδο διαγνωστικής ανάλυσης (SWOT analysis).

3. Αναβάθμιση της στρατιωτικής ικανότητας άμυνας της Κύπρου, ιδιαίτερα σε σχέση με την ΑΟΖ (υποτυπώδες, έστω, εθνικό πολεμικό ναυτικό και πτητικά στρατιωτικά μέσα πολεμικής αεροπορίας).

4. Αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της Κύπρου και των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων ως γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων.

5. Ανάθεση σε διεθνούς κύρους συνταγματολόγους της κατάρτισης σχεδίου τροποποίησης του Κυπριακού Συντάγματος στη βάση των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών, των Ευρωπαϊκών αρχών και του διεθνούς συνταγματικού δικαίου και με αφετηρία το Σύνταγμα του 1960.

6. Αξιολόγηση των προτάσεων των συνταγματολόγων και συζήτηση με την κοινωνία των πολίτων με τη συμμετοχή οργανωμένων συνόλων από τις εθνικές κοινότητες (Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους) και τις θρησκευτικές ομάδες, τις παραγωγικές τάξεις, τις συντεχνίες, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις κ.ο.κ., ως μια σύγχρονη μορφή λαϊκής αναθεωρητικής συντακτικής διάσκεψης.

7. Η συνταγματική δομή της Κυπριακής Δημοκρατίας, η κατανομή εξουσιών, οι διεθνείς και Ευρωπαϊκές σχέσεις, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η εφαρμογή τους αφού τελικά πάρουν τη μορφή τροποποίησης του υφιστάμενου Συντάγματος του 1960 (που υπενθυμίζεται ότι αφορά γεωγραφικά Ενιαίο Κράτος με δικοινοτικό χαρακτήρα), με τις ανάλογες μεταβατικές διατάξεις και παραρτήματα, να κατατεθούν στα Ηνωμένα Έθνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως πρόταση για λύση του Κυπριακού με την απαίτηση να αναλάβουν οι διεθνείς αυτοί οργανισμοί τη διοργάνωση δημοψηφίσματος μεταξύ των νόμιμων πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας (εννοείται ότι αποκλείονται από το δημοψήφισμα οι έποικοι).

Close