ΕΟΚΑ: 7 σημαντικά πράγματα που δεν ξέρουμε για τον απελευθερωτικό αγώνα (Bίντεο)

ΕΟΚΑ: 7 σημαντικά πράγματα που δεν ξέρουμε για τον απελευθερωτικό αγώνα (Bίντεο)

01/04/2017 - 08:00
Δείτε τα 7 σημαντικά πράγματα που δεν μάθαμε για τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ
Του Αντρέα Πολυκάρπου

 

Ο απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ το 1955 ξεκίνησε με στόχο την εκδίωξη των Βρετανών αποικιοκρατών για την αυτοδιάθεση της Κύπρου και την τελική Ένωση με την Ελλάδα. Ένα διαχρονικό αίτημα των Ε/κ αλλά και των Ελλαδιτών.

Για τον αγώνα του 1955-59 γνωρίζουμε πράγματι πολλά αλλά υπάρχουν σημεία που δεν ξέρουμε και που δεν μάθαμε ποτέ.  

Όπως για παράδειγμα ότι τόσο ο Μακάριος όσο και η Ελλάδα δεν έβλεπαν με καλό μάτι την προετοιμασία του ένοπλου αγώνα της ΕΟΚΑ αλλά και το γεγονός ότι το τελευταίο θύμα της ΕΟΚΑ ήταν ο αγωνιστής Γιαννάκης Στεφανίδης του οποίου θέλησαν κάποιοι να κλείσουν το στόμα…

Αυτά τα στοιχεία φέρνει στο φως η offsite χωρίς φανατισμό, καιροσκοπισμό και κυρίως δογματισμό…

Η αρχική άρνηση του Μακαρίου και ο πόλεμος χωρίς θύματα

Ο Γεώργιος Γρίβας στις αρχές της δεκαετίας του 1950, είχε παρουσιάσει στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο τα σχέδια του για ένοπλη δράση των Ε/κ κατά των Βρετανών αποικιοκρατών με το Μακάριο να μην δέχεται αρχικά να συμφωνήσει με τα σχέδια του στρατηγού Γρίβα. Μόλις το 1954 ο Μακάριος συναίνεσε στο να μπει σε εφαρμογή ο ένοπλος αγώνας αλλά τόνισε ότι αυτός (αγώνας) δεν θα έπρεπε να έχει ανθρώπινα θύματα παρά μόνο υλικές ζημιές στις Βρετανικές αρχές.

Η αρνητική στάση της Ελλάδας                             

Η  ελληνική κυβέρνηση του Αλέξανδρου Παπάγου δεν έβλεπε με καλό μάτι την ένοπλη δράση των Ε/κ κατά των Άγγλων με τον ίδιο τον Παπάγο να προσπαθεί αρκετές φορές να εμποδίσει το Γρίβα να οργανώσει την αντίσταση. Σε μία εκ των περιπτώσεων ζήτησε όπως συλληφθεί ο Γρίβας στη Ρόδο. Ο λόγος ήταν ότι η Ελλάδα ήταν ακόμα εξαρτημένη από την Αγγλία σε οικονομικό επίπεδο ενώ πολιτικά οι Βρετανοί είχαν βοηθήσει στο διωγμό των κομμουνιστών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου.

Οι ένοπλες δυνάμεις των Τ/κ και οι σφαγές των Ε/κ

Οι Βρετανοί σε μιαν από τις πολλές τους προσπάθειες να εμποδίσουν την εξάπλωση του αγώνα της ΕΟΚΑ συγκρότησαν αστυνομικό σώμα από Τ/κ προκειμένου να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα τόσο στον ένοπλο αγώνα όσο και στον πολιτικό.

 Δημιουργήθηκε η ένοπλη Τ/κ οργάνωση  Βολκάν και η οποία το 1957 μετονομάστηκε σε Τ.Μ.Τ, καθοδηγούμενη από Τούρκους αξιωματικούς των ενόπλων δυνάμεων. Από το 1957 οι Τ/κ αρχίζουν να εγκληματούν σε βάρος αμάχων Ε/κ  με αποκορύφωμα τη σφαγή 8 αντρών έξω από το Κοντέμενος  σε ενέδρα που έστησαν με τις οδηγίες των Βρετανών. Ανάμεσα στα θύματα που σφαγιάστηκαν - στην  κυριολεξία - από δεκάδες Τ/κ ήταν και δύο ανήλικοι.

Πόσοι ήταν οι Βρετανοί που αντιμετώπισαν την ΕΟΚΑ

Ο αριθμός των Βρετανών ήταν αρχικά γύρω στις 12 χιλιάδες στρατιώτες ενώ το 1956 ανήλθαν σε 34χιλιάδες.  Το 1957 υπήρξε μείωση των βρετανών στρατιωτών ενώ το 1958 αυξήθηκαν και πάλι φτάνοντας τις 30 χιλιάδες.

Το «Μίλι του θανάτου»

Με το όνομα «Μίλι του θανάτου» είχαν ονομάσει οι άγγλοι την περιοχή των οδών Λήδρας και Ονασαγόρου στην οποία δεκάδες βρετανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν από τα πυρά των αγωνιστών της ΕΟΚΑ. Σημαντικότεροι Ε/κ που έδρασαν στην εκεί περιοχή ήταν ο Στέλιος Μαυρομάτης και ο Νίκος Σαμψών που αποτελούσαν το φόβο και τον τρόμο των αποικιοκρατών.

Η δολοφονία του αγωνιστή Γ. Στεφανίδη

Ο θάνατος του Γιαννάκη Στεφανίδη αποτελεί μία από τις πιο μελανές σελίδες στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Ο ήρωας του απελευθερωτικού αγώνα δεν έπεσε από εχθρικά πυρά ούτε έσβησε σε κελιά βασανιστηρίων των Άγγλων αποικιοκρατών.

Ο Θάνατος του αποτελεί μέχρι σήμερα μυστήριο.

Εντάχθηκε στους κόλπους της ΕΟΚΑ πολύ νωρίς από το 1954 και μυήθηκε στην οργάνωση από το στρατολόγο του αγώνα Παπάσταυρο Παπαγαθαγγέλου και έδρασε κατά της αγγλοκρατίας με τα ψευδώνυμα Πλίνιος, Φαέθων, Αινείας, Ανδρέας και Κ.14. 

Τέλη του 1958 ο Στεφανίδης εξαφανίζεται. Δεν επιστρέφει ούτε στο σπίτι του αλλά ούτε παρευρίσκεται στη Φανερωμένη όπου και είχαν συγκεντρωθεί- μετά τη λήξη του αγώνα- όλοι οι ζώντες αγωνιστές της ΕΟΚΑ.

Τα σενάρια έδιναν και έπαιρναν. Σε όλην την Κύπρο σιγοψιθυριζόταν ότι το Στεφανίδη έβγαλαν από τη μέση κάποιοι εκ των συναγωνιστών του. Ουδέποτε τεκμηριώθηκε και ουδέποτε άνοιξε ο φάκελος του Στεφανίδη.

Το πτώμα του Στεφανίδη βρέθηκε στις 26 Ιουνίου 1959 εγκαταλελειμμένο στο κοιμητήριο Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Λευκωσία τυλιγμένο σε μια κουβέρτα και με ίχνη προηγούμενης ταφής επάνω.

Εκτελέσεις Ε/κ από την ΕΟΚΑ

Με το τέλος του αγώνα το 1959 ξεκίνησε ένας έντονος διάλογος ως προς το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα η ΕΟΚΑ σκότωσε δεκάδες Ε/κ με την κατηγορία της προδοσίας. Από τη μιαν πλευρά  βρίσκονται οι ιστορικοί που αναφέρονται σε πηγές και τεκμηριώνουν την προδοσία αρκετών από τους δολοφονηθέντες και από την άλλη ορισμένοι δημοσιογράφοι και ερευνητές που αναφέρονται στον ιδεολογικό διχασμό που επικράτησε στις τάξεις της ΕΟΚΑ και χώρισε τους Ε/κ σε εθνικόφρονες και αριστερούς γεγονός που θυματοποίησε τους δεύτερους.

Σύμφωνα με τους Συνδέσμους Αγωνιστών της ΕΟΚΑ εκτελέστηκαν 85 Ε/κ ως προδότες. Σύμφωνα, όμως, με στοιχεία των αποικιακών αρχών, η ΕΟΚΑ εκτέλεσε 203 Ε/κ πολίτες και 14 αστυνομικούς.

Ο Γρίβας και η ομάδα Χ

Ένα άγνωστο στοιχείο για την - προ της ΕΟΚΑ- δράση του Γεώργιου Γρίβα ήταν η ίδρυση της ομάδας Χ από τον ίδιο το 1940. Η ομάδα Χ συνεργαζόταν ανοιχτά με τους Ναζί στην Ελλάδα και αποτελούσε το φόβο και τον τρόμο των Ελλήνων αντιστασιακών.  Ιστορικές μαρτυρίες αναφέρουν σφαγές και δημόσιους απαγχονισμούς Ελλήνων – είτε αριστερών είτε όχι- από τους άντρες της ομάδας Χ σε μιαν προσπάθεια να καταπνίξουν την αντίσταση κατά των Γερμανών.  

Close