ΤΟ ΔΕΟΝ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΤΟ ΔΕΟΝ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

Γιαννάκη Λ. Ομήρου

Πρώην Προέδρου Βουλής των Αντιπροσώπων

Στον απόηχο των επετειακών εκδηλώσεων των μαύρων επετείων επιβάλλεται η περισυλλογή και κυρίως ο καθορισμός πορείας πλεύσης.

Είμαστε σε μια κρίσιμη και καθοριστική στιγμή. Η αποτίμηση της πορείας των 47 χρόνων από την εθνική τραγωδία του 1974 οδηγεί σε αναντίλεκτο συμπέρασμα. Ότι η τουρκική αδιαλλαξία όχι μόνο παρέμεινε διαχρονικά αναλλοίωτη αλλά έχει κορυφωθεί με την αξίωση, όπως κατατέθηκε στη Γενεύη, για λύση δύο κρατών και για τη λεγόμενη κυριαρχική ισότητα ως προϋπόθεσης συνομοσπονδίας. Κάτι που παρασκηνιακά προωθούν οι μονίμως βυσσοδομούντες Βρετανοί και φαίνεται, δυστυχώς, να μην απορρίπτει ο Γ.Γ. του ΟΗΕ με την περίφημη δήλωση του για «τετραγωνισμό του κύκλου».

Δύο υπήρξαν τα σημαντικά μας επιτεύγματα στη διάρκεια των τελευταίων 47 χρόνων. Η διατήρηση της οντότητας του Κυπριακού κράτους ως του μοναδικού υποκείμενου Διεθνούς Δικαίου και η Ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της Κύπρου.

Το διεθνές περιβάλλον εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, με τις ΗΠΑ να έχουν την αδιαμφισβήτητη παγκόσμια ηγεμονία. Η Διοίκηση Μπάϊντεν, εγκαταλείποντας την πολιτική απουσίας από τα διαδραματιζόμενα στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, φαίνεται να επανέρχεται. Και παρ΄ όλο που θα συνεχίσει να προσπαθεί να κρατήσει την Τουρκία στο Δυτικό στρατόπεδο, θα πρέπει να αναμένεται μια θετική προσέγγιση στο Κυπριακό και τα Ελληνοτουρκικά. Χωρίς υπέρμετρες προσδοκίες που στο παρελθόν απεδείχθηκαν «φρούδες ελπίδες».  Άλλωστε οι δραματικές εξελίξεις στο Αφγανιστάν αναβαθμίζουν δυστυχώς το γεωστρατηγικό ρόλο της Τουρκίας ως κατ’ εξοχήν υποδοχέα των αναμενόμενων προσφυγικών ροών από τη χώρα αυτή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία η Κύπρος συμμετέχει ως πλήρες και ισότιμο μέλος από το 2004, προσπαθεί να ανιχνεύσει τα μελλοντικό της ρόλο και κυρίως να αποφασίσει, πρώτον, αν θα μετεξελιχθεί σε μια ομοσπονδία κρατών και δεύτερον, αν θα εγκαθιδρύσει κατά τρόπο ουσιαστικό κοινή εξωτερική πολιτική και κοινή άμυνα. Σε ότι αφορά την Τουρκία, τα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό εξακολουθεί, υπό τη Γερμανική ποδηγέτηση, να εξαντλείται σε ανέξοδες λεκτικές υποδείξεις.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό η «άτυπη πενταμερής» της Γενεύης, υπήρξε απολύτως αρνητική για την Ελληνική Κυπριακή πλευρά, όχι μόνο ως προς το ότι δεν απέδωσε οτιδήποτε θετικό. Υπήρξε φανερό από την καταληκτική δήλωση του Αντόνιο Γκουτέρες περί «τετραγωνισμού του κύκλου» ότι τηρείται ανεπίτρεπτη ανοχή στην  κατάθεση της τουρκικής πρότασης για τα δύο κράτη Συναφής και η αξίωση για «κυριαρχική ισότητα» που αποτελεί προοίμιον συνομοσπονδιακής λύσης,

Περαιτέρω η προώθηση εποικισμού της περιφραγμένης περιοχής της Αμμοχώστου και η εξαγγελία για δημιουργία βάσης «drones» στην κατεχόμενη Κύπρο, μαρτυρούν κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας.

Είναι φανερό ότι οι κίνδυνοι είναι τεράστιοι καθώς για πρώτη φορά μετά τις συμφωνίες υψηλού επιπέδου του 1977 και 1979  τα οποία αναφέρονται σε ομοσπονδία με μια κυριαρχία, διεθνή νομική προσωπικότητα και υπηκοότητα επιχειρείται η προβολή προς συζήτηση συνομοσπονδιακής λύσης. Και αυτό γιατί η αξίωση για λύση δύο κρατών είναι πρόδηλο ότι κατατέθηκε στα πλαίσια μιας διαπραγματευτικής τακτικής. Με τελικό στόχο τη συνομοσπονδία –που θα παρουσιαστεί μάλιστα ως «υποχώρηση»-  αφού γίνει αποδεκτή η «κυριαρχική ισότητα» την οποία εντέχνως προωθούν οι μονίμως βυσσοδομούντες Βρετανοί.

Ενώπιον αυτών των αδιαμφισβήτητων δεδομένων προκύπτουν αυτονόητα καθήκοντα. 

  1. Πρώτιστο καθήκον η προώθηση πολιτικών και διπλωματικών σχεδιασμών, ενεργειών και πρωτοβουλιών που να κινούνται σε απόκρουση κάθε προσπάθειας για λύση συνομοσπονδίας ή αναγνώρισης του ψευδοκράτους μέσω απόδοσης «κυριαρχικής ισότητας στις δύο κοινότητες».
  2. Η Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ θα πρέπει να λάβει ευκρινές το μήνυμα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελληνική Κυπριακή πλευρά δεν είναι διατεθειμένη να προσέλθει σε νέα πενταμερή ή σε οποιεσδήποτε άλλες διαπραγματεύσεις όσο βρίσκεται σε ημερήσια διάταξη η τουρκική αξίωση λύσης δύο κρατών. Τούτο θα πρέπει ρητα και κατηγορηματικά να τονίσει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης στο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ κατά τη συνάντηση τους το Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη.
  3. Να προβάλλεται η ετοιμότητα μας για συνομιλίες στη βάση των ψηφισμάτων και των αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Επειδή το θέμα της «διζωνικότητας» της ομοσπονδιακής λύσης έχει αναχθεί σε σημείο διχασμού εντός της Ελληνικής Κυπριακής Κοινότητας να κατατεθεί περίγραμμα βασικών αρχών λύσης του Κυπριακού στη βάση των ομόφωνων αποφάσεων του Εθνικού Συμβουλίου και ιδιαίτερα του κοινού ανακοινωθέντος του Σεπτεμβρίου του 2009. Ούτως ή άλλως δεν υπάρχει διεθνώς αποδεκτός όρος διζωνικότητας ως προς τον χαρακτηρισμό – προσδιορισμό της ομοσπονδίας και συνεπώς αυτό που έχει σημασία είναι το περιεχόμενο της λύσης και όχι ο τίτλος της.
  4. Δεδομένης της ιδιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας ως χώρας – μέλους της Ε.Ε. να απαιτήσουμε ανυποχώρητα την ενεργό ανάμιξη της Ε.Ε. στις διαδικασίες και τις προσπάθειες για λύση του Κυπριακού. Ασφαλώς το Κυπριακό είναι ένα διεθνές πρόβλημα εισβολής και κατοχής και εντάσσεται στο πλαίσιο του ΟΗΕ. Ταυτόχρονα, όμως, είναι ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα και δεν είναι νοητή η απουσία της Ε.Ε. Άλλωστε λύση που θα προσκρούει στον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό δεν μπορεί να έχει τη σύμφωνο γνώμη της Ε.Ε.
  5. Η εθνική συνεννόηση και ομοψυχία Κύπρου – Ελλάδας αποτελεί προϋπόθεση «εκ των ων ουκ άνευ» για να είναι αποτελεσματική μια εθνική στρατηγική στο Κυπριακό. Η σημερινή εικόνα δεν αποτυπώνει ικανοποιητικά την πλήρη και επιβαλλόμενη συμπόρευση. Μάλλον επιφανειακή και ικανοποιητική επικοινωνιακά. Χρειάζεται επανακαθορισμός προτεραιοτήτων,  εις βάθος μελέτη των δεδομένων και ο πλήρης συντονισμός σε όλα τα επίπεδα. Αυταπάτες δεν πρέπει να υπάρχουν, Η διαφύλαξη του ρόλου Ελλάδας και Κύπρου ως πόλων σταθερότητας ενταγμένων σε ένα περιφερειακό σύστημα ασφάλειας, προϋποθέτει συγκεκριμένο εθνικό σχεδιασμό και πολιτικές και διπλωματικές κινήσεις που θα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τη συνεχιζόμενη τουρκική απειλή. Μια αξιόπιστη εθνική στρατηγική σε πολιτικό, διπλωματικό και αμυντικό πεδίο είναι το ζητούμενο για τις δύο χώρες με απόλυτο  και διαρκή συντονισμό.

Τελικά, χρειάζεται ένας σαφής προγραμματισμός ενεργειών και πρωτοβουλιών, Ένας εθνικός σχεδιασμός που θα μας βγάζει από την αμηχανία και την απραξία και θα μας παρουσιάζει συγκροτημένους και έτοιμους να προωθήσουμε τις δεδομένες στρατηγικές επιλογές μας.

Η εποχή των γενικού χαρακτήρα διαπιστώσεων και αναφορών πρέπει να αφεθεί οριστικά στο παρελθόν. Πρέπει με γρήγορους ρυθμούς να περάσουμε σε πολιτικές αποφάσεις, κινήσεις, βήματα και πρωτοβουλίες. Πρώτιστος στόχος η επαναφορά του Κυπριακού στη βάση του Διεθνούς και του Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Η αποτροπή αλλοίωσης της διαπραγματευτικής βάσης των συνομιλιών και του πλαισίου λύσης του Κυπριακού. Η αχρήστευση προώθησης συνομοσπονδιακής λύσης ή λύσης δύο κρατών που θα είναι ότι χειρότερο για τον κυπριακό λαό, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, αφού όχι μόνο θα οδηγήσει σε μόνιμο διαχωρισμό αλλά θα εξασφαλίσει στην Τουρκία μόνιμη επικυριαρχία σε όλο τον κυπριακό χώρο. Η πρόκληση είναι για όλους μεγάλη και οι ευθύνες ιστορικές.  

Home