Λεμεσιανοί Το Γνωρίζατε; - Αυτό ήταν το άγνωστο αεροδρόμιο της Λεμεσού - Λειτούργησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (Φωτογραφίες)

Λεμεσιανοί Το Γνωρίζατε; - Αυτό ήταν το άγνωστο αεροδρόμιο της Λεμεσού - Λειτούργησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (Φωτογραφίες)

lim_airport1

Αν και άγνωστο στους περισσότερους Λεμεσιανούς, κυρίως στους νεότερους, στη Λεμεσό υπήρχε αεροδρόμιο. Ένα πλήρες στρατιωτικό αεροδρόμιο που λειτούργησε κατά την περίοδο του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και στη συνέχεια μετά από κάποια χρόνια εγκαταλείφθηκε.

Η λέξη «αεροδρόμιο» αποτελούσε σημείο αναφοράς και κατά κάποιο τρόπο τοπωνύμιο της περιοχής, όπου λειτούργησε για αρκετά χρόνια. Το αεροδρόμιο βρισκόταν στη συνοικία Ομονοίας, που την εποχή εκείνη ήταν ακατοίκητη και στην οποία υπήρχαν μόνο μερικές αγροικίες. Ήταν ένας μεγάλος κάμπος που φάνηκε αρκετά χρήσιμος στους άγγλους αποικιοκράτες, που ήταν από τους κυριότερους πυρήνες της τότε συμμαχίας εναντίον των Γερμανών.

lim_airport2

Ο δίαυλος του αεροδρομίου άρχιζε περίπου από την περιοχή που βρίσκεται σήμερα το εργοστάσιο της ΠΡΟΒΙΤΑ, εκεί που είναι η οδός Βασιλέως Παύλου, και πίσω από το μεγάλο γκαράζ και σταθμό των λεωφορείων της εταιρείας Ευστάθιος Κυριάκου. Αυτός ο δίαυλος του αεροδρομίου συνέχιζε μέσα από τις σημερινές κατοικίες, διασταυρώνοντας την λεωφόρο Ομονοίας, που βέβαια δεν υπήρχε τότε, διέσχιζε στη συνέχεια την ενορία του Αγίου Σπυρίδωνα, και διασταυρώνοντας την οδό Μίλτωνος τερματιζόταν περίπου πίσω από τα καινούρια καταστήματα και γκαράζ της ΒΜW, φθάνοντας σχεδόν εκεί όπου είναι η υπεραγορά Carrefour (πρώην κεντρικές αποθήκες της εταιρείας Λανίτη).

Οι εκτάσεις αυτές της γης που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του αεροδρομίου ανήκαν σε ιδιώτες με κύριους γαιοκτήμονες τον δικαστή Θεμιστό και τον Ιωάννη Ξενή που ήταν για κάποια χρόνια κοινοτάρχης του Ζακακιού. Ο δικαστής Θεμιστός κυκλοφορούσε στα κτήματα του με άλογο, επιθεωρώντας τα φυτεμένα χωράφια του και την περιουσία του γενικότερα. Στην ίδια περιοχή, στην οδό Πάφου και εκεί όπου περίπου είναι σήμερα τα καταστήματα Πετούση, ήταν το καφενείο του Πασσιή που για χρόνια ήταν σημείο αναφοράς της περιοχής.

Εκτός του διαύλου, που ήταν το κύριο στοιχείο του αεροδρομίου, υπήρχαν χώροι φύλαξης των στρατιωτικών αεροπλάνων. Αυτό το τμήμα του αεροδρομίου επεκτεινόταν νότια του διαύλου στο ύψος του Ζακακίου. Οι χώροι φύλαξης ήταν κατασκευασμένοι από στοίβες χώματος στο εξωτερικό τους και εσωτερικά από τοίχο, και ακάλυπτοι από πάνω. Αυτό γινόταν για καμουφλάρισμα και απόκρυψη των φυλασσομένων αεροπλάνων, αλλά και για προστασία από βολές εχθρικών αεροπλάνων. Υπήρχαν κυρίως καταδιωκτικά αεροπλάνα, αλλά και διαφόρων άλλων τύπων.

Το αεροδρόμιο της Λεμεσού κατασκευάστηκε και άρχισε αμέσως τη λειτουργία του το 1938-39 με την έναρξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Η αναγκαιότητα της παρουσίας στρατιωτικού αεροδρομίου και αεροπλάνων στην νότια πλευρά της Κύπρου παρουσιάστηκε, με τη δημιουργία στρατοπέδων των συμμαχικών δυνάμεων στην Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, αφού το πέρασμα προς τις περιοχές αυτές χρειαζόταν φύλαξη από τις ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις των γερμανών, πέραν από την προστασία της ιδίας της Κύπρου.

lim_airport3

"The first big raid by the 8th Air Force was on a Focke Wulf plant at Marienburg. Coming back, the Germans were up in full force and we lost at least 80 ships - 800 men, many of them pals." 1943. Army Air Forces. (OWI) Exact Date Shot Unknown NARA FILE #: 208-YE-7 WAR & CONFLICT BOOK #: 1087

Η γύρω περιοχή από το αεροδρόμιο ήταν γεμάτη από χυτά τσιμεντένια πολυβολεία για προστασία από πιθανή επίθεση δυνάμεων αλεξιπτωτιστών των γερμανών. Επίσης, τους γύρω κάμπους τους γέμισαν με «κούκους» από χώμα για να μην μπορούν να προσγειωθούν εχθρικά αεροπλάνα (ήταν μέρος των ανακουφιστικών έργων αυτοί οι κούκοι, όπου οι συμπολίτες μας έριχναν χώμα κάθε τόσο).

Κάποια απ’ αυτά τα στρατιωτικά και άλλα έργα τα έφτιαξε μεγάλος αριθμός ανέργων συμπολιτών μας, που η αγγλική αποικιοκρατική κυβέρνηση θέλοντας να τους απασχολήσει και με όχι ψηλές απολαβές, τους εργοδοτούσε για την εκτέλεση τους. Αυτά όλα τα έργα ονομάζονταν ανακουφιστικά, έχοντας και σαν σκοπό απλά και μόνο την εργοδότηση τους, λόγω της μεγάλης ανεργίας από τον πόλεμο. Οι περισσότεροι δε που εργοδοτούνταν σ’ αυτά, αντιλαμβανόμενοι και το σκοπό των άγγλων που ήταν και η απλή απασχόληση τους, δούλευαν με πολύ χαμηλή απόδοση και παραγωγικότητα, παραμένοντας από τότε μέχρι και σήμερα ο χαρακτηρισμός των ατόμων που δουλεύουν με πολύ χαμηλή απόδοση, ότι είναι εργάτες των «ανακουφιστικών έργων».

Το αεροδρόμιο της Λεμεσού, παρέμεινε σε χρήση και λειτουργία κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου και μετά τη λήξη του ακόμη, μέχρι το 1947-48, οπόταν και εγκαταλείφθηκε και αποδόθηκε στους ιδιοκτήτες των χωραφιών, από τους οποίους τους τα είχαν κάνει επίταξη. Αυτοί άρχισαν σιγά-σιγά μέσα στη δεκαετία του 1960 την οικοπεδοποίηση της γης τους. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία των συνοικιών του Αγίου Σπυρίδωνα και της Ομονοίας. Ο δίαυλος αυτός, για αρκετά χρόνια, χρησιμοποιείτο από τους δασκάλους οδήγησης αυτοκινήτου για εξάσκηση των μαθητευομένων. Επίσης, για αρκετά χρόνια, αυτοί που αγόραζαν τα οικόπεδα είχαν μέσα στο τεμάχιο τους μέρος του διαύλου, που ήταν υψηλής ποιότητας ασφάλτινη κατασκευή. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία είδαν το αεροδρόμιο σε πλήρη χρήση.

Τότε, και για αρκετά χρόνια, οι περιοχές αυτές ονομάζονταν αεροδρόμιο, και έτσι έλεγαν οι κάτοικοι όταν τους ρωτούσαν που κατοικούσαν. Σήμερα, το μοναδικό σημείο που θυμίζει την παρουσία του αεροδρομίου είναι ένα μικρό περίπτερο στην οδό Μίλτωνος που λέγεται «αεροδρόμιο».

Πηγή: allaboutlimassol/Αρχείο Αδάμου Κόμπου

10