Στέλιος Τσαγγαρίδης: Ένας επιστήμονας μετράει τ' άστρα

Στέλιος Τσαγγαρίδης: Ένας επιστήμονας μετράει τ' άστρα

Στέλιος Τσαγγαρίδης: Ένας επιστήμονας μετράει τ' άστρα
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Ακαδημίας Αστρονομίας & Διαστήματος μιλά στην OffsiteCy

Στις 3 Ιανουαρίου 2017, ανακοινώθηκε επίσημα η δημιουργία της Κυπριακής Ακαδημίας Αστρονομίας και Διαστήματος, η οποία έχει ως στόχο την ανάπτυξη του τομέα της αστροπαρατήρησης και, κατ’ επέκταση, την θετική συμβολή της στην οικονομία. Αν και δεν διαθέτουμε ούτε τα «βασικά» από άποψης υποδομής, υπάρχει το έμψυχο υλικό, που είναι διατεθειμένο να εργαστεί προς την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί.

Πρόεδρος της Κυπριακής Ακαδημίας Αστρονομίας και Διαστήματος, είναι ο Αστροφυσικός, Στέλιος Τσαγγαρίδης, ο οποίος μέσω της συνέντευξης που παραχωρεί στην OffsiteCy, αποκαλύπτει τους στόχους, αλλά και τα ωφέλη της αστροπαρατήρησης, για την Κύπρο.

Ποιοι είναι οι στόχοι της Κυπριακής Ακαδημίας Αστρονομίας και Διαστήματος;

Υπάρχουν πολλές ομάδες και άτομα στην Κύπρο που ενδιαφέρονται για την αστροπαρατήρηση – γνωστή και ως ‘ερασιτεχνική’ αστρονομία – από όλες τις ηλικιακές ομάδες και τα κοινωνικά στρώματα. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι είναι συνήθως πολύ δυναμικοί στον τομέα και πρόθυμοι να μάθουν για την επιστήμη της Αστροφυσικής και να μοιραστούν με τον υπόλοιπο κόσμο τις γνώσεις τους. Δυστυχώς όμως, αυτοί οι άνθρωποι είναι αναγκασμένοι να λειτουργούν μέχρι σήμερα ατομικά, χωρίς την ομπρέλα στήριξης μιας παγκύπριας οργάνωσης που να την αναγνωρίζει (και στο μέλλον ίσως και να τη συμβουλεύεται;!) επίσημα το κράτος και οι τοπικές αυτοδιοικήσεις και που να εκτελεί εκ μέρους των μελών της διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες για το έργο τους. Εδώ είναι που έρχεται η Κυπριακή Ακαδημία Αστρονομίας και Διαστήματος να γεμίσει (ελπίζουμε!) το κενό αυτό.

(Φωτογραφία του δίσκου του Γαλαξία μας, από Κύπριο «ερασιτέχνη» αστρονόμο)

Στα ιδρυτικά μέλη της ακαδημίας περιλαμβάνονται οι περισσότερες ομάδες που ασχολούνται με την αστρονομία στην Κύπρο κατά την τελευταία δεκαετία. Συγκεκριμένα, η ακαδημία ιδρύθηκε από το Science & Space Café, το Ιδεοδρόμιο, τον Κυπριακό Οργανισμό Αστρονομίας, το House of Science, το Innovation Gym και στηρίζεται από τη National Aeronautics and Space Administration των ΗΠΑ (NASA), το Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ειδικά τον Καθηγητή Θανάση Οικονόμου (τον γνωστό Ελληνοαμερικανό αστροφυσικό που έχει εργαστεί σε διάφορες διαστημικές αποστολές της NASA), το European Space Agency (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος – ESA), το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, τα Υπουργεία Παιδείας και Μεταφορών (κάτω από το οποίο εντάσσεται επίσημα και το όποιο διαστημικό πρόγραμμα της Κύπρου) και τους υπουργούς τους, τη Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα και τον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού.

Ακόμα το καταστατικό της ακαδημίας τελεί υπό συγγραφή και συζήτηση, αφού προσπαθούμε να συμπεριλάβουμε προσεκτικά όλες τις σκέψεις και ιδέες όλων των ιδρυτικών μελών. Πιστεύω ότι η φιλοσοφία των ιδρυτικών μελών της είναι να τη δομήσουμε στο πρότυπο της δοκιμασμένης κι επιτυχημένης Royal Astronomical Society (Ηνωμένου Βασιλείου). Καθημερινή της αποστολή δηλαδή θα είναι να αναλαμβάνει εκ μέρους των μελών της τα διαδικαστικά, διοικητικά ή υποστηρικτικά καθήκοντα για τα οποία δεν υπήρχε επίσημος φορέας μέχρι τώρα. Συγκεκριμένοι στόχοι περιλαμβάνουν: την πληροφόρηση των μελών καθώς και του ευρύτερου κοινού για τις ανακαλύψεις και γενικά την επιστήμη της Αστροφυσικής και την εξερεύνηση του διαστήματος, την ενημέρωση του τύπου για τις εκδηλώσεις και εξορμήσεις αστροπαρατήρησης που διεξάγουν τα μέλη καθώς επίσης και για την εργασία και τα αποτελέσματά τους, τον συντονισμό των δραστηριοτήτων των μελών, τη διαμεσολάβηση εκ μέρους των αστρονόμων στις τοπικές διοικήσεις και στο κράτος για την εξασφάλιση βοήθειας για την ομαλή και θεμιτή διεξαγωγή των αστροπαρατηρήσεων τους. Ουσιαστικά η καθημερινή λειτουργία της ακαδημίας θα αποσκοπεί στην επίσημη αναγνώριση των δραστηριοτήτων και συνεισφορών των μελών της στις κοινότητές τους και στην κυπριακή αστρονομία, καθώς επίσης και στη προώθηση της αστρονομίας ως εφικτή επιστήμη και ως ένα αξιέπαινο, δημιουργικό χόμπι.

(Ο Στέλιος Τσαγγαρίδης, πρώτος από αριστερά)

Φυσικά υπάρχουν και κάποιοι μακροπρόθεσμοι, ίσως πιο αισιόδοξοι, στόχοι: 1. Η ανάπτυξη του τομέα της Αστροφυσικής σε ακαδημαϊκό επίπεδο, με την ανοικοδόμηση (εν τέλει) ενός τηλεσκοπίου που δύναται να προσφέρει στην παγκόσμια έρευνα (δηλαδή, με πρωτεύον καθρέφτη διαμέτρου τουλάχιστον 4 μέτρων) και ενός αστεροσκοπείου που θα έλκει το ενδιαφέρον της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας. 2. Η δημιουργία του ‘επαγγελματικού’ τομέα της Αστροφυσικής, ούτως ώστε νέοι (κύπριοι) επιστήμονες να ζουν και να εργάζονται στην Κύπρο και ταυτόχρονα να προσφέρουν στην παγκόσμια ερευνητική προσπάθεια. Σίγουρα κάποιοι από εμάς στοχεύουν στο να μπορέσει η ‘μικρή’ Κύπρος να προσφέρει κάποια στιγμή και σε διαστημικές αποστολές, αλλά αυτός είναι αρκετά απομακρυσμένος στόχος σε αυτό το στάδιο, με την απουσία του ‘επαγγελματικού’ τομέα της Αστροφυσικής από το νησί. Όμως, θεωρώ ότι σαν χώρα είμαστε σε θέση και έχουμε τις απαραίτητες δεξιότητες ανάμεσά μας για να δικαιούμαστε να στοχεύουμε στους δύο μακροχρόνιους στόχους που τέθηκαν ήδη.

Πως η παρατήρηση του διαστήματος μπορεί να είναι κερδοφόρα για την Κύπρο;

Ωραία ερώτηση! Όπως καταλαβαίνετε, αφού οι τεχνολογίες της παρατήρησης και εξερεύνησης του διαστήματος (και όχι μόνο!) αλλάζουν σχεδόν επί καθημερινής βάσης, είναι δύσκολο για τον οποιοδήποτε να προβλέψει τις συγκεκριμένες κατευθύνσεις που μπορούν και πρόκειται να ακολουθήσουν και πώς αυτές μπορούν να αποβούν κερδοφόρες στις οικονομίες κρατών. Παρά να κάνω τέτοιες επίφοβες προβλέψεις, προτιμώ να απαντήσω την ερώτηση αυτή με παραδείγματα γνωστά, από τεχνολογίες που έχουν ήδη αποδώσει κοινωνικά και οικονομικά.

(Εκδήλωση στο Προεδρικό Μέγαρο, παρουσία του ΚΟΑΣ)

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του CCD, που δημιουργήθηκε το 1969, εν μέρει για σκοπούς αστρικής παρατήρησης και συγκεκριμένα για να προσφέρει γραμμική ανταπόκριση στο αστρικό φως με μικρά pixel προκαθορισμένου μεγέθους (σε αντίθεση με το φωτογραφικό φιλμ που χρησιμοποιούνταν μέχρι τότε). Το CCD είναι η τεχνολογία που 20 χρόνια μετά οδήγησε στις digital φωτογραφικές μηχανές, τηλεοράσεις και οθόνες υψηλής ευκρίνειας, με τα γνωστά τους οφέλη για τους χρήστες τους και για τις εταιρείες που τα πουλούν. Επίσης, τα θερμόμετρα αυτιού που μεταχειριζόμαστε πλέον επί καθημερινής βάσης σε όλα τα σπίτια, χρησιμοποιούν την υπέρυθρη τεχνολογία που αναπτύχθηκε για να μετρούμε τη θερμοκρασία των άστρων!

Οι διαστημικές τεχνολογίες έχουν εξίσου σημαντική συνεισφορά στην κοινωνία και οικονομία. Για παράδειγμα, η ρομποτική και κάποιες καινούριες τεχνολογίες προσθετικών μελών που χρησιμοποιούνταν σε διαστημικές αποστολές της NASA και στο διεθνή διαστημικό σταθμό (ISS), τώρα χρησιμοποιούνται εκτενέστατα σε ιατρικούς και παρά-ιατρικούς τομείς. Τέλος, η χρήση καινοτόμων λογισμικών και δεδομένων από μετεωρολογικούς δορυφόρους μπορεί να οδηγήσει στην πρόβλεψη των σοδειών και σταθεροποίηση των τιμών των τροφίμων παγκόσμια.

Είναι γεγονός ότι οι περισσότερες χρήσεις στην καθημερινότητα είναι υπό-προϊόντα των επιστημονικών διαδικασιών και αποτελεσμάτων, μεταλλάξεις δηλαδή των τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται για την καθαρά ακαδημαϊκή έρευνα. Παρόλα αυτά, είναι κυριολεκτικά τόσες πολλές οι μεταλλάξεις της παρατηρητικής και εξερευνητικής τεχνολογίας του διαστήματος, που αρκεί, νομίζω, να πούμε ότι δεν κυκλοφορούν πλέον πολλά προϊόντα που να είναι τελείως ασύνδετα με αυτές τις τεχνολογίες.

Η Κύπρος, όπως αναφέρθηκε στην Διάσκεψη Τύπου, είναι ένα βήμα από το να καταστεί πλήρες μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, με χρηματοδότηση για διαστημικά προγράμματα. Τι είδους προγράμματα είναι αυτά και τι θα περιλαμβάνουν;

Εξ’ όσων γνωρίζω, κανένα από τα μέλη της ακαδημίας δεν έχει (ακόμα;) ζητήσει χορηγία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος για καμία από τις δράσεις τους, οπότε δεν είμαι σε θέση να ξέρω ποια προγράμματα αστρονομίας και διαστήματος είναι χορηγούμενα ή θα χορηγηθούν αυτή τη στιγμή. Διαστημικά προγράμματα, όμως, χαρακτηρίζονται όλα τα ερευνητικά ή επιχειρηματικά προγράμματα αναπτύσσουν τεχνολογία ή διαδικασίες που αποσκοπούν ή σχετίζονται με την εξερεύνηση ή οικονομική χρήση του διαστήματος, ή που πηγάζουν από αυτή για την ανάπτυξη προϊόντων ή διαδικασιών για καθημερινή εκμετάλλευση.

Μπορώ να φανταστώ ότι τα όποια διαστημικά προγράμματα στα οποία δύναται να συνδράμει η Κύπρος θα χρησιμοποιούν τη γεωγραφική της θέση και τις σταθερές, καλές καιρικές της συνθήκες. Άρα, μπορώ να προβλέψω ότι η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να γίνει περιζήτητη στους τομείς τουλάχιστον της αστροπαρατήρησης (κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη, είναι ευρέως γνωστό), της διεθνούς δορυφορικής και διαδικτυακής επικοινωνίας, της κλιματολογικής μελέτης τριών ηπείρων, τη μετεωρολογία, κλπ. Κατ’ ακρίβεια, λόγω της ασταθής πολιτικής κατάστασης στη Μέση Ανατολή, η Κύπρος μπορεί να θεωρηθεί ως το τελευταίο (πολιτικά σταθερό) σημείο παρατήρησης κι επικοινωνίας μέχρι την Ινδία, όποτε σίγουρα μπορούμε να προσφέρουμε στους πιο πάνω τομείς διεθνώς. Ελπίζω ότι αν εμπλακεί στον τομέα αυτό η Κύπρος, σε πρώτο χρόνο θα περιληφθεί η δημιουργία υποδομών για τη χρήση μετεωρολογικών δορυφόρων, το χτίσιμο ή/και χρήση τηλεσκοπίων στο έδαφος του νησιού, και η ανάπτυξη διεθνών δικτύων και για τους τομείς που μπορούμε να συνεισφέρουμε.

Στην Κύπρο υπάρχουν οι υποδομές για την υποστήριξη των εν λόγω προγραμμάτων ή των δράσεων που θέλετε να προωθήσετε;

Λόγω θέσης και καιρού, η Κύπρος θα έπρεπε να έχει ήδη παγκοσμίου κλάσης υποδομή για τους τομείς της αστρονομίας και του διαστήματος. Όμως, πριν την αλλαγή της χιλιετίας, πιστεύω ότι κανένας Κύπριος δεν έπαιρνε σοβαρά τους τομείς αυτούς! Δεν πιστεύω ότι αυτό ήταν συνειδητό – μάλλον μου φαίνεται ως περίπτωση υποτίμησης των δυνατοτήτων μας και της προσφοράς που έχουμε να κάνουμε στην παγκόσμια κοινότητα. Επομένως, το 2017, ακόμα προσπαθούμε να δημιουργήσουμε τα βασικά από άποψη υποδομής, με την προσπάθεια των μελών της ακαδημίας για τη δημιουργία τηλεσκοπίου, αστεροσχολείου για μαθητές και χώρων αστροτουρισμού. Ταυτόχρονα, συνεχίζουμε να χάνουμε τους αστροφυσικούς (όπως και πολλούς άλλους επιστήμονες) μας σε πανεπιστήμια του εξωτερικού ή τους καταδικάζουμε να εργάζονται εκτός του τομέα τους, ενώ ακόμα κι αυτή την ‘ερασιτεχνική’ αστρονομία καταφέρνουμε – θέλω να πιστεύω, μη θελημένα – να την παρεμποδίζουμε (π.χ., με φωτορύπανση από τις πόλεις).

Αυτά όλα ελπίζουμε ότι θα αλλάξουν σύντομα. Μετά το 2000, ο κόσμος που ενδιαφέρεται για την αστρονομία έχει πολλαπλασιαστεί, το ίδιο και η επιστημονική γνώση επί του θέματος, ενώ οι ούτω καλούμενοι ‘ερασιτέχνες’ αστρονόμοι έχουν κυριολεκτικά οργώσει την Κύπρο κι έχουν γίνει αυθεντία στα καιρικά μοτίβα και τη φωτορύπανση που επηρεάζουν τις εξορμήσεις τους, καθώς και στις θέσεις που προσφέρονται για αστροπαρατήρηση. Επίσης, λόγω διαφόρων εκδηλώσεων σχετικών με τους τομείς από τα μέλη της ακαδημίας και όχι μόνο, το ενδιαφέρον του κοινού, έστω και ευκαιριακό, έχει πολλαπλασιαστεί και αναμένουμε αυτό να συνεχιστεί, ακόμα και να ενδυναμωθεί, ειδικά αν εγκριθούν για χρηματοδότηση οι διάφορες δράσεις που έχουν προτείνει τα μέλη της ακαδημίας (Αστεροσκοπείο Τροόδους, αστροτουρισμός, αστεροσχολείο, κλπ.). Άρα, ενώ αυτή τη στιγμή η χώρα μας δεν μπορεί να καυχηθεί για τις υποδομές που έχει στους τομείς της αστρονομίας και του διαστήματος, πιστεύουμε ότι με καλή θέληση και σκληρή δουλειά των ενδιαφερομένων, μπορούμε να φέρουμε την Κύπρο σε θέση να προσφέρει και στους δύο.

Αναφορά έγινε και στον αστροτουρισμό στην Κύπρο. Τι εννοούμε όταν λέμε «αστροτουρισμός»;

Ο ‘αστροτουρισμός’ συμβαίνει όταν κατά τη διάρκεια μιας τουριστικής επίσκεψης αφιερώνεται έστω ένα μέρος του χρόνου για τη διεξαγωγή ή τη συμμετοχή των τουριστών σε αστροπαρατηρήσεις ή/και επισκέψεις σε χώρους αστρονομίας (π.χ., μουσεία, αστεροσκοπεία). Υπάρχουν ενδιαφερόμενοι σε αυτό το τουριστικό προϊόν σε όλο τον κόσμο, ενώ κάποιοι μπορεί να αφιερώσουν και όλες τους τις ετήσιες διακοπές σε αυτό. Ενστικτωδώς κάποιος μπορεί να σκεφτεί ότι οι ενδιαφερόμενοι προέρχονται από τον ακαδημαϊκό τομέα ή είναι έστω ‘ερασιτέχνες’ αστρονόμοι, αλλά είναι αρκετά εξαπλωμένος ο τομέας και έλκει ακόμα και νεαρά ζευγάρια και οικογένειες.

Πρόσφατα, μέλη της ακαδημίας και συνεργάτες από τον τουριστικό τομέα και τον ακαδημαϊκό τομέα, έχουμε υποβάλει ερευνητική πρόταση στο Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας (ΙΠΕ) για την χρηματοδότηση διεξαγωγής ακαδημαϊκής έρευνας ως προς την οικονομική και πρακτική ανάπτυξη αστροτουριστικού προϊόντος στην Κύπρο. Αναμένεται η απάντηση του ΙΠΕ στην πρόταση μας εντός του 2017.

Πόσο εφικτή είναι η δημιουργία αστεροσκοπείου στο Τρόοδος και ποιος είναι, πραγματικά, ο ρόλος ενός αστεροσκοπείου;

Είναι κυριολεκτικά θέμα αδειών σε αυτό το σημείο! Τα σχέδια για το Αστεροσκοπείο Τροόδους οδεύουν προς τελική έγκριση, η χρηματοδότηση έχει ήδη διευθετηθεί, οι τοπικές κοινότητες έχουν ενημερωθεί (και ευελπιστούμε ότι, ως επί το πλείστον, έχουν συμπαθήσει την ιδέα του αστεροσκοπείου!) και μένει να τακτοποιηθεί και η τελευταία γραφειοκρατία, για να προχωρήσει η ανέγερση του κτιρίου και η αγορά του ηλιακού (σε πρώτο χρόνο) τηλεσκοπίου.

Τώρα, ο επίσημος ρόλος ενός αστεροσκοπείου είναι να παρέχει τη δυνατότητα επιστημονικής αστροπαρατήρησης με ελεγχόμενες συνθήκες στα όργανα του, τόσο στο ίδιο το τηλεσκόπιο, όσο και στα πιο εξειδικευμένα ακαδημαϊκά όργανα (αν και εφόσον εισαγάγουμε τον ακαδημαϊκό τομέα κάποια στιγμή!). Αυτό είναι αναγκαίο για την ορθή λειτουργία των οργάνων, ούτως ώστε τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων να γίνουν πιο επιστημονικά, συγκρίσιμα δηλαδή με άλλες ίδιου τύπου παρατηρήσεις – για να εφαρμοστεί επομένως με θεμιτό τρόπο η επιστημονική, πειραματική μέθοδος. Είναι επίσης αναγκαία η προστασία των ακαδημαϊκών οργάνων σε αυστηρά ελεγχόμενους χώρους, αφού συνολικά ένα ‘επαγγελματικό’ αστεροσκοπείο με το τηλεσκόπιο και τα επιμέρους όργανα του στοιχίζουν από κάποιες δεκάδες μέχρι κάποιες εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ (ανάλογα με το μέγεθος)!

Στην Κύπρο μπορεί να πάρει και κοινωνικό-εκπαιδευτικό ρόλο το Αστεροσκοπείο Τροόδους. Εκτός από τις παρατηρήσεις που θα γίνονται απευθείας από το τηλεσκόπιό του, τα εμπλεκόμενα μέλη της ακαδημίας το προορίζουν ως χώρο συγκέντρωσης ‘ερασιτεχνών’ αστρονόμων, καθώς επίσης και σημείο επίσκεψης σχολείων και οικογενειών. Στο εξωτερικό τα ‘επαγγελματικά’ αστεροσκοπεία τείνουν να λειτουργούν και ως πόλοι έλξης αστροτουρισμού, κάτι που ενδέχεται να συμβεί και στην Κύπρο αν αναπτυχθεί αυτό το τουριστικό προϊόν.

Ποιος ήταν μέχρι σήμερα ο ρόλος και η προσφορά της Κύπρου, στον τομέα αυτό;

Έχω την τάση να μην λέω τίποτα, αν δεν έχω τίποτα καλό να πω!

Ποιος είναι ο Στέλιος Τσαγγαρίδης και πως μπορεί να προσφέρει στην ανάπτυξη του τομέα της Αστρφυσικής και της παρακολούθησης του Διαστήματος στην Κύπρο;

Θα έχετε προσέξει ότι κάθε φορά που αναφέρομαι σε ‘ερασιτέχνες’ και ‘επαγγελματίες’ αστρονόμους χρησιμοποιώ εισαγωγικά. Ο λόγος είναι ότι πολλές ανακαλύψεις ιστορικά σημαντικές για την επιστήμη της Αστροφυσικής έχουν γίνει από ούτω καλούμενους ‘ερασιτέχνες’ αστρονόμους, άτομα δηλαδή που είχαν σαν χόμπι την αστροπαρατήρηση. Επίσης η παγκόσμια κοινότητα των ακαδημαϊκών που ασχολούνται με την Αστροφυσική είναι τόσο μικρή που εξαρτάται σε πολλές περιπτώσεις από τις παρατηρήσεις των ατόμων με το ενδιαφέρον αυτό. Άρα κανένας σωστός ‘επαγγελματίας’ δε θεωρεί ότι οι ‘ερασιτέχνες’ που πραγματικά ενδιαφέρονται για τον τομέα δεν έχουν τα μέγιστα να προσφέρουν.

(Ο Στέλιος Τσαγγαρίδης)

Έχοντας ξεκαθαρίσει αυτό το σημείο, ας συστήσω λοιπόν τον εαυτό μου. Δεν είμαι μέλος σε καμιά από τις ομάδες που συνέβαλαν στην ίδρυση της Κυπριακής Ακαδημίας Αστρονομίας και Διαστήματος. Έχω όμως BSc στην Αστροφυσική από το πανεπιστήμιο Michigan State University (που είναι ανάμεσα στα 20 καλύτερα πανεπιστήμια των ΗΠΑ στους τομείς Φυσικής-Αστροφυσικής), από όπου αποφοίτησα με 4.0/4.0. Συνέχισα απευθείας με PhD στην (Πυρηνική) Αστροφυσική, το οποίο πήρα το 2005 από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο της Μ. Βρετανίας, δουλεύοντας με τον Sean G. Ryan (ο οποίος είναι από τους top ειδήμονες στον κόσμο στον τομέα της αστρικής φασματοσκόπησης) πάνω σε μια ομάδα άστρων που ονομάζονται carbon-enhanced, metal-poor stars. Στο πλαίσιο του διδακτορικού μου έκανα παρατηρήσεις σε τηλεσκόπια κλάσης 4 μέτρων (συγκεκριμένα William Herschel Telescope, Telescopio Nazionale Galileo, Anglo-Australian Telescope, κλπ.) χρησιμοποιώντας φασματοσκόπους τύπου Echelle.

Είμαι, δηλαδή, ίσως αυτό που θα αποκαλούσατε ακαδημαϊκό σύνδεσμο της ακαδημίας! Όπως καταλαβαίνετε, δεν είμαι ειδικός στη χρήση των τηλεσκοπίων που χρησιμοποιούν οι φίλοι στην Κύπρο, αλλά έχω, πιστεύω, την εξειδικευμένη γνώση για να προσφέρω σε όλους τους επισκέπτες των εκδηλώσεων των μελών της ακαδημίας, καθώς και στα ίδια τα μέλη των οργανώσεων της, την επιστημονική τεχνογνωσία γύρω από τους βασικούς τομείς της επιστήμης που μας συναρπάζει όλους.

Home