68 χρόνια από το Ενωτικό δημοψήφισμα της 15ης Ιανουαρίου 1950

68 χρόνια από το Ενωτικό δημοψήφισμα της 15ης Ιανουαρίου 1950

68 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα διεξαγωγής του Ενωτικού δημοψηφίσματος στις 15 Ιανουαρίου 1950. 

Μια επέτειος η οποία είχε δεσπόζουσα θέση και κατά το έτος 2017 καθώς προκάλεσε μεγάλες αναταράξεις τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού, με τον Μουσταφά Ακιντζί να αποχωρεί προσωρινά από τη διαδικασία.

Οι Κύπριοι, στις 15 Ιανουαρίου 1950, προσήλθαν στις κάλπες για να καταθέσουν την άποψή τους σε σχέση με την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Όλοι, γυναίκες και άντρες, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι άνω των 18 συμμετείχαν στο δημοψήφισμα.

Από τους 224.747 πολίτες με δικαίωμα ψήφου, ψήφισαν οι 215.108 και από αυτούς οι 215.103 τάχθηκαν υπέρ της Ένωσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική πρωτοβουλία για ενωτικό δημοψήφισμα προήλθε από την αριστερά με την τότε ηγεσία να καλεί τους Κύπριους «να κάμουν την 15η του Γενάρη μέρα θριάμβου για την Ένωση και σαρωτικής ήττας για το ξενικό ιμπεριαλιστικό καθεστώς».

Ωστόσο στην πορεία η ιδέα αυτή υιοθετήθηκε και διοργανώθηκε από την Αρχιεπισκοπή και τον Μακάριο ο οποίος τότε ήταν απλά Μητροπολίτης Κιτίου, με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που υπολόγιζε το ΑΚΕΛ.

Η εξέλιξη αυτή δεν χαροποίησε τους Βρετανούς αποικιοκράτες, οι οποίοι αρνήθηκαν να αναλάβουν την διοργάνωση του δημοψηφίσματος.

"Η στάσις της Κυβερνήσεως της Αυτού Μεγαλειότητος και συνεπώς και της Κυπριακής Κυβερνήσεως, επί του θέματος τούτου, όπως επανειλημμένως διετυπώθη, είναι ότι το ζήτημα είναι κλειστόν", ήταν η απάντηση των Βρετανών τότε.  Ακολούθησαν απειλές και τρομοκρατία των Κύπριων από τους αποικιοκράτες, οι οποίοι εκτός από απειλές προς δασκάλους και κυβερνητικούς ότι θα τους έδιωχναν από τις δουλειές τους, απειλούσαν ολόκληρο τον πληθυσμό με κυρώσεις.

Λίγες μέρες αργότερα, ο Αρχιεπίσκοπος με εγκύκλιο ανακοίνωσε τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Η συλλογή των υπογραφών Η διενέργεια του δημοψηφίσματος διήρκεσε μία εβδομάδα και πραγματοποιήθηκε σε δύο Κυριακές. Ήδη από την πρώτη Κυριακή, 15 Ιανουαρίου, η προσέλευση του κόσμου ήταν αθρόα, αφού είχε ήδη ψηφίσει το 90% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.

Οι επιλογές ήταν δύο: «Αξιούμε την Ένωσιν της Κύπρου με την Ελλάδα» ή «Ενιστάμεθα εις την Ένωσιν της Κύπρου με την Ελλάδα». 

Οι συμμετέχοντες υπέγραφαν τέσσερις φορές. Ο λόγος απλός: Για να μπορέσει να γίνει αξιοποίηση του αποτελέσματος και των υπογραφών σε διεθνές επίπεδο, θα έπρεπε να δημιουργηθούν διαφορέτικά αρχεία, το ένα για την Εκκλησία της Κύπρου, ενώ τα άλλα για τις πρεσβείες Λονδίνου, Αθήνας και Νέας Υόρκης.

Οι χώρες που τελικά αποφάσισε η Εθναρχία να προσεγγίσει ήταν σημεία διαμάχης με το ΑΚΕΛ, καθώς η Εκκλησία δεν ήθελε σε καμιά περίπτωση την εμπλοκή Σοβιετικών χωρών σε καμιά περίπτωση. 

Η εκλογική αυτή διαδικασία έμεινε ωστόσο στην ιστορία για το λόγο ότι ήταν η πρώτη φορά κατά την οποία ψήφισαν γυναίκες και η πρώτη που Δεξιά και Αριστερά στην Κύπρο υποστήριξαν το ίδιο πράγμα στο εθνικό μας ζήτημα. Ήταν επίσης μια κομβικής σημασίας εξέλιξη καθώς αναδείχθηκε μέσα από τη διαδικασία αυτή ο Μακάριος ο Γ', ο οποίος ένα χρόνο μετά έγινε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου.

 

10