Συνέντευξη με τον ποιητή Κωνσταντίνο Καραγιαννόπουλο

Συνέντευξη με τον ποιητή Κωνσταντίνο Καραγιαννόπουλο
Η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει για τον άνθρωπο και σαν καταφύγιο, αλλά μπορεί να τον εκθέσει και γυμνό μπροστά στην σφοδρότητα της αλήθειας

Ο Κωνσταντίνος Καραγιαννόπουλος ανήκει στη νέα γενιά ποιητών με όλο το χρόνο μπροστά του να του δείχνει το δρόμο των λέξεων. Γεννήθηκε στο Καρπενήσι το 1989 και ασχολείται με τη δημοσιογραφία, την κριτική λογοτεχνίας και την ποίηση. Η Βαβέλ ( εκδόσεις Anima, 2017) είναι η πρώτη του ποιητική συλλογή.

  • Πως αντιμετωπίζετε την ποίηση: ως μια ταυτότητα ή ως μια ετερότητα μέσα στη σύγχρονη ζωή;

Δύσκολο ερώτημα. Νομίζω ότι ισχύουν και τα δύο, ανάλογα την οπτική με την οποία το εξετάζεις. Αν το δεις από την καθαρά προσωπική σου θέση, μπορείς να πεις ότι είναι μια ταυτότητα. Σε καθορίζει και σε τοποθετεί μέσα στον κόσμο και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορείς να αντιληφθείς τον εαυτό σου ή έστω ένα μέρος του εαυτού σου. Από την άλλη, αν εξετάσεις την σύγχρονη ζωή και προσπαθήσεις να βρεις την θέση που κατέχει η ποίηση σ' αυτή, σίγουρα θα βρεθείς σε μιαν αντίθεση.

Θέλω να πω ότι, η ποίηση δεν περιλαμβάνει μονάχα το τελικό αποτέλεσμα που είναι το ποίημα. Ξεκινάει από την απλή παρατήρηση του γύρω κόσμου και της διαπλοκής του ποιητή μ' αυτόν, περνά μέσα από τα φίλτρα και τα εργαστήρια του ψυχισμού και της νόησής του και καταλίγει στην μυστηριακή διαδικασία της συγγραφής ενός ποιήματος. Κι όλο αυτό μπορεί να του προσδοσει μια ταυτότητα και ταυτόχρονα να τον φέρει και σε πλήρη ρήξη με την κοινωνική πραγματικότητα.

  • Ο ποιητής είναι μια περσόνα γύρω από τις λέξεις ή λειτουργεί με έναν ενσικτώδη ορμεμφυτισμό;

Μακάρι να μπορούσα να πω πως είναι μια περσόνα γύρω από τις λέξεις. Πολλές φορές θέλω να τον φαντάζομαι (και να δραπετεύω μέσα σ' αυτή την φαντασίωση...) σαν έναν αλχημιστή του λόγου. Όμως, κατά την γνώμη μου, αυτή η θέαση μας απομακρύνει από την πραγματική του φύση.

Πιστεύω πως πηγή της ποίησης είναι μια νευρώδης αντίδραση στα ερεθίσματα της πραγματικότητας. Όλα ξεκινάνε απ' αυτό που είπε ο Φερνάντο Πεσσόα, ότι δηλαδή, “η λογοτεχνία, όπως και κάθε μορφή τέχνης, ισοδυναμεί με ομολογία ότι η ζωή δεν αρκεί”. Η γνώση της περατότητάς μας, ο πόνος, οι απώλειες, η καθημερινότητα και η α-νοησία της ίδιας μας της ύπαρξης· φτάνουν και περισσεύουν για να ανταρτέψει κάποιος. Βέβαια, αυτή η αντίδραση δεν εκδηλώνεται πάντα με την μορφή ενός έργου τέχνης· σ' αυτό μπαίνουν κι άλλοι παράγοντες...

Πάντως, η τέχνη χτίζει ουτοπίες. Κι ο ποιητής... σκάβει ένα λαγούμι παραπάνω ψάχνοντας να χωρέσει μέσα στον κόσμο...

  • Μπορεί η τέχνη να κλείσει τις πληγές των ανθρώπων μέσα σε μιαν ενδότερη υπαρξιακή διαλεκτική;

Όχι. Αυτό, νομίζω, είναι μια φαντασίωση η οποία έφτασε στο ακρότατο με τον Ρομαντισμό. Όπως είπα και πιο πριν, βλέπω την ποίηση σαν αντίδραση. Ας θυμηθούμε λίγο τον Όμηρο, ο οποίος μας λέει: “ Άριστο σε όλους και σε όλες είναι ο άνθρωπος να μη γεννιέται ποτέ! Το δεύτερο στον άνθρωπο καλό είναι όταν γεννηθεί ευθύς να πεθάνει”. Όλος αυτός ο πεσσιμισμός γέννησε την τέχνη και την υπέρτατη έκφρασή της που είναι η Αττική Τραγωδία. Όχι σαν κλείσιμο πληγών, αλλά σαν δάκρυ και μαντίλι ταυτόχρονα!

Σαφώς και μέσα από τον λόγο μπορείς να ανιχνεύσεις πολλά (και για τον εαυτό σου και για τις πληγές σου και για την οδύνη που πιθανόν να σε βασανίζει...), όπως πολύ ωραία μας δίδαξε ο μεγάλος Λακάν. Όμως, μέχρι εκεί. Τα άλλα τα βλέπω σαν φιλολογικές φλυαρίες...

  • Πιστεύετε ότι ακολουθείτε το δρόμο άλλων ποιητών ή ακολουθείτε μια μοναχική πορεία μέσα στη γραφή σας;

Ποιος είναι ο δρόμος των άλλων ποιητών; Δεν ξέρω... Θα προσπαθήσω να είμαι ειλικρινής. Δεν είμαι από τους ανθρώπους που γυρνάνε από παρουσίαση σε παρουσίαση. Δεν συμμετέχω σε διάφορες αναγνώσεις κι ομιλίες. Όλα αυτά τα βλέπω με επιφύλλαξη. Ξέρετε, είναι τόσα πολλά όσα γίνονται, που αν πεις να συμμετάσχεις, στο τέλος δεν έχεις χρόνο να ασχοληθείς με το έργο σου. Ταυτόχρονα, με ανατριχιάζει αυτή η “κουλτούρα των δημοσίων σχέσεων” που έχει επιβληθεί στον χώρο. Θεωρώ πως αυτή η κουλτούρα αρχίζει να απομακρίνει τον κόσμο από μας.

Αν, λοιπόν, θεωρήσουμε όλα αυτά σαν τον “δρόμο των άλλων ποιητών”, τότε ναι, είμαι ένας μοναχικός λύκος.

  • Ποιές εικόνες κρατάτε μέσα σας από την ζωή σας; Ποιές εικόνες με άλλα λόγια εφορμούν στη γραφή σας;

Αυτό που, κυρίως, προσπαθώ να κάνω μέσω της ποίησης, είναι να παρουσιάσω πλευρές της ζωής που συνήθως προσπαθούμε να αποκρύψουμε. Π.χ έχουμε φτάσει στον 21ο αιώνα κι ακόμα αδυνατούμε να αποδεχθούμε την σκοτεινή μας πλευρά. Κάτι που, διαχρονικά, έδωσε την ευκαιρία στις εξουσίες να ατσαλωθούνε. Επίσης, έχω μιαν ιδιαίτερη εμμονή στο σώμα και στην επιθυμία. Δύο συστατικά στοιχεία της φύσης μας, που ανά τους αιώνες, δέχθηκαν τρομερούς διωγμούς.

Έτσι, θα έλεγα ότι, στο έργο μου, κυριαρχεί η σκοτεινότητα, η επιθυμία, ο ερωτισμός, αλλά και η ακρότητα. Όλα αυτά που ο... “σωστός πολίτης”.... κοιτάζει να κρατάει καλά φυλαγμένα στο μυστικό του μπαούλο.

  • Ποια ερωτήματα καλείται να απαντήσει ο ποιητής διαχρονικά αλλά και στο παρόν που ζούμε;

Καταρχήν, οφείλει να πάρει θέση (αν όχι να απαντήσει) στα μεγάλα ερωτήματα της εποχής του. Τόσο μέσω του έργου του, αλλά και μέσα από τις πράξεις του και φυσικά μέσα από τον τρόπο ζωής του.

Από εκεί και πέρα, πάντα τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα βασάνιζαν και συνεχίζουν να βασανίζουν τους ποιητές. Εκτός, όμως, από αυτά τα ερωτήματα, έχει να αντιπαλέψει τους φόβους του και τα ίδια του τα συναισθήματα. Βρίσκεται, συνεχώς, ανάμεσα σε εμπόλεμες ζώνες. Και πρέπει να μένει ζωντανός κι αλώβητος. Δύσκολο πράγμα.

  • Ποιο το νόημα της λέξης στην ποίηση; Μια απλή μορφή έκφρασης ή ένα ψυχικό αποτύπωμα;

Μια λέξη μπορεί να έχει μεγάλη δύναμη κι εξουσία. Ας θυμηθούμε τις επαναστάσεις και τις θρησκείες που γίνανε εμπνευσμένες από λέξεις χωρίς κανένα πραγματικό νόημα. Από την άλλη μεριά, αδυνατώ να δω την λέξη ως σημείο. Προτιμώ την νιτσεϊκή οπτική, η οποία διακυρήσσει την “πρωτοκαθεδρία της ερμηνείας έναντι του σημείου”. Αυτό, άλλωστε, μπορεί να φανεί κι από τα περίπλοκα πλέγματα που δημιουργούνται κατά την ανάγνωση και θέτουν σε λειτουργία τους συνειρμούς και την διακειμενικότητα.

  • Είναι η ποίηση το καταφύγιο του ανθρώπου;

Η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει για τον άνθρωπο και σαν καταφύγιο, αλλά μπορεί να τον εκθέσει και γυμνό μπροστά στην σφοδρότητα της αλήθειας. Αυτό εξαρτάται και από το τι αναζητά ο αναγνώστης (οι προσδοκίες του αναγνώστη πάντα επηρεάζουν την αναγνωστική διαδικασία) αλλά και από το θάρρος του ποιητή. Μέχρι πιο σημείο και σε τι βάθος αντέχει ο γραφιάς να εκτεθεί.

  • Μπορεί ο κόσμος να ζήσει ποιητικά;

Φυσικά και μπορεί! Το θέμα είναι αν αντέχει το κόστος...

*Ο Αντρέας Πολυκάρπου  είναι υποψήφιος διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στο τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού. Επιστημονικά άρθρα του δημοσιεύτηκαν σε Ελλάδα και Κύπρο. Εξέδωσε δύο ποιητικές συλλογές στην Κύπρο και το 2013 εξέδωσε την τρίτη του ποιητική συλλογή «Απρόσωπα Φαγιούμ», στις εκδόσεις Άπαρσις στην Αθήνα, η οποία επανεκδόθηκε το 2016 από τις εκδόσεις Vakxikon.gr. Το 2014 εκδόθηκε το θεατρικό του έργο «Κατά Ιωάννη Αποκαθήλωση» από τις εκδόσεις Vakxikon.gr στην Αθήνα το οποίο μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε στα Αγγλικά. Ποιήματα του δημοσιεύτηκαν σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και μεταφράστηκαν στα αγγλικά. Το 2008 και το 2010 βραβεύτηκε από τη European Commission για δημοσιογραφικές του έρευνες και εκπροσώπησε τη χώρα του σε Σλοβενία και Κωνσταντινούπολη αντίστοιχα. Το 2017 έλαβε το διεθνές λογοτεχνικό βραβείο "Naji Naaman’s Literary Prize" 2017 ("Creativity Prize" ) από το διεθνή οργανισμό "Naji Naaman’s Foundation for Gratis Culture" (FGC)​. Το θεατρικό του έργο "Η απολογία του Ιησού" ανέβηκε το 2017 στο θέατρο Επι Κολωνώ στην Αθήνα στα πλαίσια του φεστιβάλ Off Off Athens.