Κατεβάστε τώρα το application της Offsitenews για Android & για iOS
Group google play
Group app store
mobile app

Σεισμοί: Αυτά είναι τα κύρια ενεργά ρήγματα στην Κύπρο

Κυπριάνα Σταύρου -
28.08.2022 - 06:20

Σεισμοί: Αυτά είναι τα κύρια ενεργά ρήγματα στην Κύπρο

Πόση είναι η δυναμικότητα των μέγιστων μεγεθών σεισμών που είναι δυνατό να δώσουν (ΧΑΡΤΕΣ)

ΓΡΑΦΕΙ Η ΚΥΠΡΙΑΝΑ ΣΤΑΥΡΟΥ

Αρκετά φαίνεται να είναι τα κύρια ενεργά ρήγματα του χερσαίου χώρου της Κύπρου τα οποία αν και έχουν επιφανειακή εμφάνιση, εκτιμάται ότι μπορούν να δώσουν σεισμούς μεγάλου μεγέθους.

Μιλώντας στην Offsitenews, με αφορμή μελέτη από το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, η Ανώτερη Λειτουργός του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης, Συλβάνα Πηλείδου, ανέφερε ότι τα ρήγματα του χερσαίου χώρου της  Κύπρου είναι αποτέλεσμα των τεκτονικών διεργασιών του ευρύτερου χώρου της περιοχής μας και σχετίζονται με το γενικό τεκτονικό καθεστώς της Κύπρου και το Κυπριακό Τόξο.

Όπως ανέφερε η κα. Πηλείδου, η Κύπρος βρίσκεται στη Μεσογειακή ζώνη διάρρηξης, η οποία αποτελεί το όριο σύγκρουσης μεταξύ της Αφρικανικής και της Ευρασιατικής Πλάκας και πρόκειται για τη  2η πιο σεισμογενή ζώνη του πλανήτη (σεισμική ζώνη των Άλπεων-Ιμαλαΐων). 

Όσο αφορά το Κυπριακό Τόξο, αυτό αποτελεί το τεκτονικό όριο μεταξύ των δύο αυτών πλακών, με την Αφρικανική πλάκα κινείται βόρεια, προς την πλάκα της Ευρασίας με αποτέλεσμα τη σύγκρουση των δυο πλακών και την κατάδυση της Αφρικανικής πλάκας κάτω από τη μικροπλάκα της Ανατολίας (νότιο τμήμα της Ευρασιατικής πλάκας όπου βρίσκεται και η Κύπρος).

Το Κυπριακό Τόξο, σύμφωνα με την Ανώτερη Λειτουργό του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης, αποτελεί τη μεγαλύτερη ρηξιγενή ζώνη της περιοχής της Κύπρου, η οποία εκτιμάται ότι μπορεί να δώσει σεισμό μεγέθους μέχρι και 7.5 βαθμών. 

Η πιο έντονη σεισμικότητα της Κύπρου παρατηρείται στο κεντρικό-δυτικό μέρος του Κυπριακού Τόξου – με χαρακτηριστικούς τους σεισμούς του 2022 (Μ=6.6) και του1996 (Μ=6.8) αλλά και πάρα πολλών ιστορικών σεισμών όπως π.χ. ο σεισμός του 1222, με εκτίμηση μεγέθους Μ=7.0-7.5, ο οποίος προκάλεσε επιπρόσθετα και καταστροφικό τσουνάμι το οποίο κατέστρεφε την Πάφο και τη Λεμεσό.

ρη

Επίκεντρα σεισμών των τελευταίων δεκαετιών στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η πράσινη γραμμή διαγράφει τα όρια των τεκτονικών πλακών και τα κόκκινα βέλη αντιπροσωπεύουν την κίνηση των πλακών αυτών σε σχέση με την Ευρασιατική Πλάκα, η οποία βρίσκεται στα βόρεια των ορίων του χάρτη. Η Κύπρος βρίσκεται στο νοτιότερο τμήμα της Πλάκας της Ανατολίας. Το Κυπριακό Τόξο αποτελεί τα όρια σύγκρουσής της με την Αφρικανική Πλάκα.

Όπως σημείωσε η κα. Πηλείδου, η Κύπρος, στην ιστορία της, υπέφερε από πολλούς καταστροφικούς σεισμούς οι οποίοι ισοπέδωσαν τις αρχαίες πόλεις της και οφείλονται τόσο στο Κυπριακό Τόξο όσο και στα ρήγματα του χερσαίου χώρο, τα οποία αναφέρονται στην μελέτη του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης.

Αυτή η μελέτη, πρόσθεσε, έχει γίνει με σκοπό τη χαρτογράφηση και διερεύνηση των χαρακτηριστικών των ενεργών ρηγμάτων του χερσαίου χώρου, της ελεύθερης Κύπρου, τα οποία έχουν επιφανειακή εμφάνιση.

>>> Διαβάστε ΕΔΩ την μελέτη <<<

Ειδικότερα, όπως ανέφερε η κα. Πηλείδου, τα σημαντικότερα συστήματα ενεργών ρηγμάτων του χερσαίου χώρου της Κύπρου βρίσκονται: 

1/ Στην παραλιακή και παράκτια ζώνη Πάφου, από τον Ακάμα μέχρι το Πισσούρι.

Σε αυτό το σύστημα ρηγμάτων οφείλονται οι σεισμοί του 1953 (Μ=6.5), του 1995 (Μ=5.9), του 2015 (Μ=5.6), και πιο πρόσφατα ο αισθητός σεισμός του 2022 (Μ=4.7), και μεγάλος αριθμός ιστορικών καταστροφικών σεισμών. 

Η εκτίμηση για τη δυναμικότητα των ρηγμάτων αυτών (δηλαδή το μέγιστο μέγεθος σεισμού που μπορεί να δώσουν) είναι Μ≤6.8.

2/ Στην επαρχία Πάφου, στην περιοχή που εκτείνεται μεταξύ Αργάκας στα βόρεια και Κανναβιού στα νότια (με εκτιμώμενη δυναμικότητα Μ≤6.5).

Ο σεισμός του 2014 (Μ=4.5) οφείλεται σε ρήγμα της ζώνης αυτής, όπως επίσης και μεγαλύτεροι, ιστορικοί σεισμοί.

Σημαντικά ρήγματα στην επαρχία Πάφου συναντούμε επίσης στις περιοχές Μακούντας, Πελαθούσας, Πωμού και Λιμνίτη στα βόρεια, στις περιοχές Θελέτρας, Μαυροκόλυμπου, Χολέτριας στα νότια, όλα από τα οποία έχουν εκτιμώμενη δυναμικότητα Μ≤6.0 και, κεντρικά, στην περιοχή Άγιου Δημητριανού, δυναμικότητας Μ<5.5

Όσο αφορά τους ιστορικούς, καταστροφικούς σεισμούς που επηρέασαν την Πάφο, με μέγιστη ένταση στην επαρχία Πάφου, όπως π.χ. το 16π.Χ. (Μ~6.5), το 342μ.Χ. (Μ~6.8), το 365-375μ.Χ (σειρά σεισμών με Μ~6.0-7.0), το 1160 (Μ~6.7), το 1350 (Μ~6.5), το 1930 (Μ=5.5), λόγω έλλειψης ποσοτικών δεδομένων, δεν μπορεί  να διευκρινιστεί ποιοι οφείλονται σε αυτά τα ρήγματα και ποιοι στο κεντρικό-δυτικό τμήμα του Κυπριακού τόξου, το οποίο βρίσκεται στα νότια και νοτιοδυτικά της Πάφου.

3/ Στην ανατολική επαρχία Λεμεσού, όπου συναντούμε, μεταξύ άλλων, τις ρηξιγενείς ζώνες Γεράσας και Αρακαπά.

Η ζώνη Γεράσας (εκτιμώμενης δυναμικότητας Μ≤6.0) εκτείνεται μεταξύ Αγίου Μάμα στα βόρεια και Αμαθούντας στα νότια, και σε αυτήν οφείλεται ο σεισμός του 1999 (Μ=5.6) και ιστορικοί ισχυροί σεισμοί.  Στη περιοχή Φοινικαριών διασπάται στο μικρότερο ρήγμα Γερμασόγειας (εκτιμώμενης δυναμικότητας Μ<5.5), στο οποίο είχαμε πρόσφατα (Ιούνιο 2022) τους δεκάδες σμηνοσεισμούς, κάποιοι από τους οποίους ενόχλησαν τους κατοίκους της Λεμεσού.

Η ζώνη Αρακαπά (εκτιμώμενης δυναμικότητας Μ≤6.5), στην οποία πιθανόν να οφείλεται ο σεισμός του 1952 (M=5.2) και αρκετοί ιστορικοί σεισμοί, εκτείνεται  από τον Άγιο Μάμα στα δυτικά μέχρι την Βάβλα στα ανατολικά. Διασπάται στα μικρότερα ρήγματα (π.χ. ρήγμα Αγίου Κωνσταντίνου, ρήγμα Μελίνης) δυναμικότητας Μ<6.0. Αμέσως δυτικά της ζώνης Αρακαπά συναντούμε τα ρήγματα Μονιάτη - Πελενδρίου, ενώ δυτικότερα το ρήγμα Φοινιού, όλα από τα οποία εκτιμάται ότι έχουν δυναμικότητα Μ<6.0. Πιθανόν οι σεισμοί του 1927 (Μ=5.3), 1930 (Μ=5.1) και 1937 (Μ=5.3) αλλά και παλαιότεροι ιστορικοί καταστροφικοί σεισμοί της βόρειας επαρχίας Λεμεσού, να οφείλονται στα ρήγματα αυτά.

4/ Στο ακρωτήρι Λεμεσού, όπου συναντούμε τα ρήγματα Τραχωνίου και Αλυκής, τα οποία πιθανόν επεκτείνονται και στο θαλάσσιο χώρο στα δυτικά και ανατολικά του ακρωτηρίου, με εκτιμώμενη δυναμικότητα Μ≤6.0 και τα οποία κατά την περίοδο παρακολούθησης των σεισμών μέσω σεισμολογικών δικτύων (1900 μέχρι σήμερα) δεν έδωσαν σεισμό μεγαλύτερο από Μ=4.6. 

Όσο αφορά τους ιστορικούς, καταστροφικούς σεισμούς της Λεμεσού και παλαιότερα της Αμαθούντας και του Κουρίου, οι οποίοι προκάλεσαν μέγιστη ένταση στις περιοχές αυτές, όπως π.χ. το 365-375μ.Χ. -σειρά σεισμών με Μ~6.0-7.0, το 1567 (Μ~6.3), το 1577(Μ~6.4), το 1896(Μ~6.5), το 1903(Μ~5.3), το 1906(Μ~5.6), λόγω έλλειψης ποσοτικών δεδομένων, δεν μπορεί  να διευκρινιστεί ποιοι οφείλονται στα χερσαία ρήγματα της περιοχής Λεμεσού και ποιοι στο κεντρικό τμήμα του Κυπριακού τόξου, το οποίο βρίσκεται στα νότια της Λεμεσού.

5/ Στην επαρχία Λάρνακας, στην ζώνη που εκτείνεται από το Μαρώνι στα δυτικά μέχρι την πόλη Λάρνακας στα ανατολικά, όπου συναντούμε πολλά ρήγματα (στις περιοχές Μαρωνίου, Αλαμινού, Μοσφιλωτής, Κόρνου, Κλαυδιών, Τρέμιθου ποταμού, αεροδρομίου και πόλης της Λάρνακας) εκτιμώμενης δυναμικότητας Μ≤6.0, και στην περιοχή Αγγλισίδων, με εκτιμώμενη δυναμικότητα Μ≤6.5.

Σε κάποιο από τα ρήγματα που βρίσκονται στο ανατολικό τμήμα της περιοχής αυτής πιθανόν να οφείλεται ο σεισμός του 1984 (Μ=5.0). Ιστορικά, η Λάρνακα, και παλαιότερα το Κίτιο, καταστράφηκαν αρκετές φορές από ισχυρό τοπικό σεισμό που πιθανόν να έδωσαν τα χερσαία αυτά ρήγματα. Αξιοσημείωτος είναι ο καταστροφικός σεισμός της Λάρνακας του 1491 (Μ>6.5), με μέγιστη ένταση στις περιοχές Κοφίνου και Σταυροβουνίου.

6/ Στην επαρχία Αμμοχώστου, σε βάθος δεκάδων χιλιομέτρων παρατηρούμε, μέσω της τρέχουσας μελέτης και αξιολόγησης των σεισμών της περιοχής, ότι υπάρχει μια ενεργή ρηξιγενής ζώνη με γενική διεύθυνση βορρά-νότου, η οποία εκτείνεται από τον κόλπο της Αμμοχώστου στα βόρεια, μέχρι το θαλάσσιο χώρο στα νότια, δεκάδες χιλιόμετρα νότια της Ξυλοφάγου.

Δεν παρουσιάζεται στο χάρτη της μελέτης γιατί δεν έχει επιφανειακή εμφάνιση. Στη ζώνη αυτή εκτιμούμε ότι οφείλονται οι σεισμοί του 1941 (Μ=6.5), του 1961 (Μ=5.7), και πιο πρόσφατα του 1993 (Μ=5.4), του 2021 (Μ=5.0) και 2022 (4.9) αλλά και πολλοί ιστορικοί καταστροφικοί σεισμοί.

Η Αμμόχωστος και παλαιότερα η πόλη της Σαλαμίνας ισοπεδώθηκαν πολλές φορές στην ιστορία τους από καταστροφικούς σεισμούς τόσο λόγω των χερσαίων ρηγμάτων της περιοχής, όσο και λόγω σεισμικής δραστηριότητας του ανατολικού τμήματος του Κυπριακού Τόξου, π.χ. το 76μ.Χ. (Μ~6.9), το 300μ.Χ. (Μ~6.8), το 332μ.Χ. (Μ~6.6), το 341μ.Χ. (Μ~6.5), το 1735 (Μ~6.6), το 1918 (Μ~6.2) και το 1924 (Μ~5.9).

7/ Στη Μεσαορία, από δυτική μέχρι ανατολική Κύπρο, παράλληλα με τον Πενταδάκτυλο, όπου συναντούμε το μεγάλου μήκους ρήγμα του Οβγού.

Οι περιόδοι επανάληψης των τοπικών σεισμών της Λευκωσίας, οι οποίοι οφείλονται κυρίως σε αυτό το ρήγμα, είναι μεγάλες συγκριτικά με περιοχές της Κύπρου που βρίσκονται νοτιότερα, με αποτέλεσμα το ρήγμα αυτό να μην έχει μελετηθεί επαρκώς κατά την ενόργανη περίοδο καταγραφής των σεισμών λόγω έλλειψης σεισμολογικών δεδομένων.

Πολύ πιθανόν οι ιστορικοί σεισμοί που επηρέασαν κυρίως τη Λευκωσία και σημειώθηκαν το 1479 (Μ~6.0), 1481 (Μ~6.3), 1718 (Μ~6.3), και οι πιο πρόσφατοι σεισμοί που σημειώθηκαν το 1900 (Μ~5.8), 1924 (Μ~5.0) και 1940 (Μ=5.2) να σχετίζονται με το ρήγμα του Οβγού. Παρόλο που το ρήγμα αυτό έχει επιφανειακή εμφάνιση, δεν παρουσιάζεται στον χάρτη της μελέτης (εκτός από ένα πολύ μικρό τμήμα του) γιατί το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται στην κατεχόμενη Κύπρο.

Δείτε τα ενεργά ρήγματα του χερσαίου χώρου της Κύπρου:

bd

fd

«Οι σεισμοί ήταν και θα είναι μέσα στις ζωές μας»

Σε καταληκτικό της σχόλιο, η κα. Πηλείδου ανέφερε τα εξής:

«Η Κύπρος ταλαιπωρήθηκε στην ιστορία της από καταστροφικούς σεισμούς και θα συνεχίσει να ταλαιπωρείται, με περιόδους επανάληψης πολύ ισχυρών σεισμών (Μ>7.0) τα 100-150 χρόνια και ισχυρών σεισμών (Μ>6.0) μερικές δεκαετίες. Οι σεισμοί ήταν και θα είναι μέσα στις ζωές μας και αποτελούν ένα φαινόμενο το οποίο δεν μπορούμε ούτε να προβλέψουμε, αλλά ούτε και να αποτρέψουμε. Δεδομένου όμως ότι ο σεισμός γίνεται επικίνδυνος για τον άνθρωπο κυρίως μέσω του δομημένου περιβάλλοντος, ο καλύτερος τρόπος μείωσης των συνεπειών του είναι η τήρηση του κώδικα αντισεισμικού σχεδιασμού, έτσι ώστε τα κτίρια/κατασκευές να σχεδιάζονται και να κτίζονται με τις κατάλληλες αντισεισμικές πρόνοιες, οι οποίες βασίζονται στην αναμενόμενη σεισμικότητα του χώρου μας». 

Home