Το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης

Το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης

Η αίθουσα Διεθνές Δικαστήριο Χάγης
Η Κύπρος ανάμεσα στις χώρες που θα κάνουν τοποθετήσεις ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου

Μια εξαιρετικά σημαντική και συνάμα σοβαρή υπόθεση ξετυλίγεται ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης από τις 3 μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου του 2018.

Ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου θα βρεθούν 22 χώρες αλλά και η Αφρικανική Ένωση, οι οποίες θα αγορεύσουν για 40 λεπτά η κάθε μια, σχετικά με το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στον Μαυρίκιο.

Η διαμάχη αυτή έχει τις ρίζες της πίσω στο 1968, όταν δόθηκε η ανεξαρτησία στη χώρα από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η υπόθεση αυτή έφτασε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών τον Ιούνιο του 2017.

Ο Μαυρίκιος έθεσε το ζήτημα στη Γενική Συνέλευση και κατάφερε να επιτύχει μια ντροπιαστική νίκη εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου, με 94 κράτη μέλη του ΟΗΕ να υπερψηφίζουν την παραπομπή του εν λόγω ζητήματος για γνωμοδότηση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. 65 χώρες μέλη απείχαν, μεταξύ των οποίων και αρκετά ευρωπαϊκά κράτη.

Τα βασικά ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει το δικαστήριο είναι:

  1. Η αποαποικιοποίηση του Μαυρικίου με την ανακήρυξη ανεξαρτησίας το 1968 ήταν νόμιμη, νοουμένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο κράτησε μια περιοχή για να τη χρησιμοποιεί ως στρατιωτική βάση;
  2.  Ποιες είναι οι επιπτώσεις που προκύπτουν από το Διεθνές Δίκαιο από τη συνεχή διαχείριση των Βάσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο στο Αρχιπέλαγο του Chago(θαλάσσια περιοχή στον Μαυρίκιο) για τόσα χρόνια; 

Από τα βασικά ερώτημα και μόνο μπορεί εύκολα να κατανοήσει κανείς τη σοβαρότητα του θέματος και πόσο άμεσα επηρεάζει την Κύπρο, καθώς αντιμετωπίζει παρόμοια κατάσταση με αυτή του Μαυρικίου.

Chagos Islands dispute between UK and Mauritius

Ποιοι θα συμμετέχουν στη διαδικασία και ποια η στάση της Κύπρου

Ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου θα τοποθετηθούν 22 χώρες και η Αφρικανική Ένωση. Όλες οι χώρες θα έχουν 40 λεπτά στη διάθεσή τους, ενώ η διαδικασία θα ξεκινήσει στις 3 Σεπτεμβρίου με 3ωρη τοποθέτηση από τον Μαυρίκιο και το Ηνωμένο Βασίλειο. 

Οι 22 χώρες οι: Ηνωμένο Βασίλειο, Μαυρίκιος, Βραζιλία, Κύπρος, ΗΠΑ, Γουατεμάλα, Νήσοι Μάρσιαλ, Ινδία, Ισραήλ, Κένυα, Νικαράγουα, Νιγηρία, Σερβία, Ταϋλάνδη, Βανουάτου, Ζάμπια, Νότια Αφρική, Γερμανία, Αργεντινή, Αυστραλία, Μπελίζ, Μποτσουάνα. 

Το ερώτημα το οποίο θα επιχειρήσει να απαντήσει η κυπριακή αποστολή, δεν έχει να κάνει άμεσα με την περίπτωση της Κύπρου, καθώς δεν είναι αυτό που κρίνει το δικαστήριο στην συγκεκριμένη περίπτωση, ανέφεραν στην Offsite ανώτατες πηγές εντός της Νομικής Υπηρεσίας.

Πηγές που δεν επιδέχονται αμφισβήτησης, τονίζουν ότι η τοποθέτηση της κυπριακής αποστολής θα βασιστεί σε επίπεδο βασικών και γενικών αρχών, όπως το ότι είναι απαράδεκτο να φεύγει μια αποικιοκρατική δύναμη, να δίνει ανεξαρτησία σε ένα κράτος και την ίδια ώρα, με όποιο τρόπο κι αν αυτό γίνεται, να κρατά για δική της χρήση περιοχή για στρατιωτικές βάσεις. 

Σημαντική έμφαση, αναφέρουν οι ίδιες πηγές, θα δοθεί στο ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμο τόσα χρόνια μετά την ανεξαρτησία μιας χώρας, να συνεχίζει άλλη χώρα να κρατά περιοχή για δική της χρήση, εντός των γεωγραφικών ορίων μιας άλλης χώρας. 

Θα υπάρξει επίσης αμφισβήτηση του κατά πόσο είναι σωστή νόμιμη πράξη το να παρέχεις ανεξαρτησία σε μια χώρα, κατακρατώντας κομμάτι για δική σου στρατιωτική ή και άλλη χρήση, χωρίς αυτό να επανεξετάζεται μέσα από τα χρόνια.

Ο Μαυρίκιος έχει ήδη εξασφαλίσει στήριξη από την Ινδία, την Αφρικανική Ένωση, ενώ στάση στήριξης θα πρέπει να θεωρηθεί και αυτή της Κύπρου.

Στήριξη θα λάβει και από χώρες οι οποίες υπήρξαν και οι ίδιες βρετανικές αποικίες ή έχουν αντίθετα συμφέροντα από αυτά του Ηνωμένου Βασιλείου.

Θα πρέπει να είναι επίσης ξεκάθαρο ότι η γνωμοδότηση του διεθνούς δικαστηρίου δεν αναμένεται να εκδοθεί πριν το 2019.

Οι κάτοικοι του Μαυρίκιου ζητούν πίσω τα εδάφη τους

Οι προεκτάσεις 

Στην προσπάθειά μας να διασαφηνίσουμε λίγο το τοπίο σε σχέση με τη σοβαρότητα της υπόθεσης, επικοινωνήσαμε με ανώτατες νομικές πηγές, που γνωρίζουν τη διαδικασία αλλά και τις προεκτάσεις της.

Όπως μας ανέφεραν, πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση, της οποίας το αποτέλεσμα θα μπορούσε να αποβεί ουσιαστικής σημασίας και για άλλες χώρες εκτός από το Μαυρίκιο και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως για παράδειγμα είναι η Κύπρος.

Στην περίπτωση που η Γνώμοδότηση του Δικαστηρίου, διατυπωθεί με τρόπο που να καθιστά παράνομη ή παράτυπη την παραμονή Βάσεων σε περιοχή στην οποία δίνεται η ανεξαρτησία, γενικά και όχι με συγκεκριμένο τρόπο μόνο για τον Μαυρίκιο, τότε η Κύπρος θα έχει ένα δυνατό όπλο στα χέρια της για να το αξιοποιήσει όπως κρίνει καλύτερα.

Ακόμα όμως και στην περίπτωση που η γνωμοδότηση θα αναφέρεται συγκεκριμένα για τον Μαυρίκιο, αυτό δίνει τη δυνατότητα, αναφέρουν πηγές που γνωρίζουν καλά την υπόθεση, να προσφύγει και η Κύπρος και να ζητήσει από τη Γ.Σ ΟΗΕ να παραπέμψει το θέμα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο για Γνωμοδότηση από το Διεθνές Δικαστήριο.

εικόνες από το Μαυρίκιο

Καθοριστική θα είναι η απόφαση ακόμα και αν δικαιώνει το Ηνωμένο Βασίλειο και τις βρετανικές Βάσεις. 

Η πορεία μετά την έκδοση της γνωμοδότησης πάντως είναι αβέβαιη, καθώς το Δικαστήριο θα αποστείλει την γνώμη ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και εκεί θα κρίθούν τα επόμενα βήματα.

Πρόκειται άλλωστε για απόφαση δικαστηρίου η οποία περισσότερο έχει καθοδηγητική και ηθική νομική πτυχή, ενώ ενδυναμώνει το κύρος του αιτήματος του Μαυρικίου ενώπιον της διεθνούς διπλωματικής σκηνής.

Ποιοι εκπροσωπούν την Κύπρο

Η Κύπρος θα μεταβεί στη Χάγη με μια αποστολή η οποία θα αποτελείται από:

  • Τον Γενικό Εισαγγελέα και ακόμα ένα λειτουργό της Νομικής Υπηρεσίας
  • Λειτουργούς του Υπουργείου Εξωτερικών όπως είναι ο κ.Τζιωνής
  • Ένας ξένος εμπειρογνώμονας σε θέματα διεθνούς δικαίου ως σύμβουλος της Κυπριακής Δημοκρατίας
  • Ο Πόλυς Πολυβίου ως ειδικός καθώς είχε αναλάβει εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, την εκπροσώπηση σε προηγούμενη υπόθεση που αφορούσε στο Κόσοβο, με παρόμοια δεδομένα και έχει την απαιτούμενη εμπειρία.

Οι γραπτές αγορεύσεις στάλθηκαν ήδη και είναι εμπιστευτικές. Όπως πληροφορήθηκε η Offsite η βασική αρχή της τοποθέτησης για την Κύπρο έχει να κάνει με το ότι "Η Κύπρος ενώνει τη φωνή της με το Μαυρίκιο σε θέματα αρχής, δηλαδή στο ότι δεν θα πρέπει να επιτρέπεται σε μια δύναμη να χρησιμοποιήσει έδαφος άλλης χώρας, να διαιωνίζεται αυτή η χρήση και να μην επανεξετάζεται καν το καθεστώς με το οποίο αυτό γίνεται".

Μαυρίκιος από ψηλά

Το ιστορικό σε συντομία

Το 1965, τρία χρόνια πριν την ανεξαρτησία του Μαυρικίου, το Ηνωμένο Βασίλειο πήρε την απόφαση να διαχωρίσει τα νησιά Chagos, από την υπόλοιπη αποικία της στον Ινδικό Ωκεανό. 

Αυτή η κίνηση σύμφωνα με την κυβέρνηση του Μαυρικίου έρχεται σε αντίθεση με το ψήφισμα 1514 του 1960, το οποίο απαγορεύει ρητά τον διαχωρισμό μια αποκίας πριν την ανεξαρτησία της.

Οι περισσότεροι από τους 1500 κατοίκους τότε είχαν απελαθεί από το μεγαλύτερο νησί, Diego Garcia, έτσι ώστε να μπορέσει το Ηνωμένο Βασίλειο να το ενοικιάσει στις ΗΠΑ για να γίνει στρατηγική αεροπορική βάση το 1971. Οι κάτοικοι δεν επέστρεψαν ποτέ στο νησί τους. 

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκε να δώσει πίσω τα νησιά όταν πια δεν θα τα χρειάζεται για αμυντικούς σκοπούς, ωστόσο δεν έδωσε ημερομηνία.

Υπάρχει ήδη απόφαση δικαστηρίου η οποία αναφέρει πως η Βρετανοί έκαναν παράνομη διαχείριση στην ενάσκηση του εδαφικού ελέγχου στη συγκεκριμένη περιοχή.

Το Diego Garcia χρησιμοποιήθηκε από τη CIA μετά τη πτώση των δίδυμων πύργων στη Νέα Υόρκη, για ανακρίσεις και κρατήσεις υπόπτων.

Η κυβέρνηση του Μαυρικίου υποστηρίζει ότι πρόσφατα, έπεσε θύμα εκβιασμού σε λεκτικό επίπεδο από το Ηνωμένο Βασίλειο, ιδιαίτερα για επιπτώσεις σε επίπεδο εμπορικών και άλλων κυρώσεων, αν δεν απέσυρε την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο. 

Home