Λεμεσός: Πόλη ουρανοξυστών ή πόλη που χάνει την ταυτότητα της;

Λεμεσός: Πόλη ουρανοξυστών ή πόλη που χάνει την ταυτότητα της;

Συνέντευξη με τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Χριστοφίνη και την εικαστικό Μαρία Λιανού

Πως μπορεί η Λεμεσός να γίνει μια πόλη του μέλλοντος; Πως θα μπορούσε να βρεθεί η μέση οδός ανάμεσα στην ανάπτυξη και στη διατήρηση της ταυτότητας της πόλης; Ερωτήματα  την ώρα που καλπάζει η οικοδομική ανάπτυξη ανάμεσα σε φωνές διαμαρτυρίας και αντιδράσεις. Τι πρέπει, λοιπόν, να αλλάξει για να υπάρξει μια Λεμεσός όπως τη θέλουν οι κάτοικοι της;

Μιλήσαμε με την εικαστικό Μαρία Λιανού (Εικαστικός Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθηνών) και τον Αλέξανδρο Χριστοφίνη, (Αρχιτέκτων Μηχανικό Μετσόβιου Πολυτεχνείου) που αποτελούν τους συνιδρυτές του ANBAU αρχιτεκτονικού ατελιέ (2014), το οποίο ασχολείται με αρχιτεκτονικά, εικαστικά και ερευνητικά project.

Μέσα από το project «Λεμεσός μετά την ανάπτυξη τι;» εστιάζουν από το 2015 στην ανάλυση της αμφίδρομης σχέσης που αναπτύσσει ο Άνθρωπος με τον Χώρο-Τόπο μέσο των φαινομένων της Λεμεσού.

Αυτό το διάστημα οι δράσεις θα αφορούν τη συνθήκη των ψηλών κτιρίων. Ο πρώτος ομότιτλος τόμος του project διατίθεται σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία.

Λεμεσός: Η πόλη των ουρανοξυστών (που συνάδει με την οικονομική ανάπτυξη) ή μια πόλη που χάνει την ταυτότητα της ;

Όντως στην παρούσα χρονική περίοδο παρατηρείται, ένας οικοδομικός – οικονομικός οργασμός. Μία υπερδιέγερσή η οποία επί της ουσίας αποτελεί μια πολιτική απόφαση. Αυτή η πράξη σε ύπνωση ξεκίνησε το 2002 και η συγκυρία την θέλει τώρα να φουντώνει μέσα από την πώληση διαβατήριων. Μία πολιτική πράξη που σε άλλες χώρες, όπως η Αυστρία εξασκείται ήδη από το 85.  Στον παρόντα χρόνο λοιπόν, ο αιτούμενος με βάση τη νομοθεσία υποχρεούται να ξοδέψει στην εγχώρια αγορά πέραν των 2 εκατομμύριων ευρώ. Επιπλέον λόγω μιας σειράς υπουργικών μέτρων που αποσκοπούν στην επανεκκίνηση της οικονομίας και άλλων, οποιοδήποτε οικόπεδο πέραν των 2000 τετραγωνικών μέτρων δικαιούται να υπερδιπλασιάσει τους συντελεστές δόμησης του.

Ακολουθώντας λοιπόν την παγκόσμια μοντερνίστικη τάση καθ’ ύψος δόμησης, που επανέφερε στο προσκήνιο το Ντουμπάι, μπήκαμε κι εμείς στο χορό τον ψηλών κτιρίων αγνοώντας τους κινδύνους και τις ευκαιρίες, τις απειλές και τις προοπτικές. Το πολεοδομικό σύστημα στο Ντουμπάϊ ωθεί τους χρήστες να ζουν μέσα σε κλειστούς χώρους, σε αντίθεση με τη δική μας χώρα που το 85% του χρόνου η υπαίθρια διαβίωση είναι πολύ  ευχάριστη.

ΛΕΜΕΣΟΣ ΚΤΗΡΙΑ 56

Ποια προβλήματα θα δημιουργηθούν με τα ψηλά κτήρια;

Σε μια πρώτη ματιά, οι ουρανοξύστες  αποτελούν τον από μηχανής θεό που χρειαζόμασταν για να επανεκκινήσουμε την οικονομία μας και έργα εκσυγχρονισμού. 

Ψάξαμε λοιπόν στην βιβλιογραφία και φέραμε ένα σύστημα που δομήθηκε γύρω από το αυτοκίνητο, όχι γύρω από την ανθρώπινη  κλίμακα: Τους Ουρανοξύστες.

Για να εξασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα τους, τους τοποθετούμε επί του παρόντα χρόνου, μονάχα κατά μήκος του παραλιακού μετώπου και προτάσσουμε ως πλεονέκτημα ότι δημιουργούμε μεγάλα αστικά κενά που λειτουργούν ως η πράσινη διακόσμηση της πόλης και των κτιρίων της. Αποτελεί όμως παράλληλα και μια οικοδομική πράξη που η βιβλιογραφία έχει δείξει ότι δημιουργεί μια σειρά προβλημάτων σε θέματα όπως το κυκλοφοριακό, στη σχέση με τη γειτονιά, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις κτλ.

Επίσης δημιουργεί ρύπανση της θάλασσας και των υπόγειων αποθεμάτων νερού λόγω των παράλληλων εργοταξίων, έντονη ηχορρύπανση και οχληρία κατά την ανέγερση. Η ταξική ανισότητα εντείνεται και όπως προαναφέρθηκε, η χωροθέτηση στον παραλιακό, δημιουργεί μια πόλη δυο ταχυτήτων και προβλημάτων που αν δεν εντοπιστούν και χρίσουν διορθωτικών κινήσεων έγκαιρα θα τραυματίσουν ανεπανόρθωτα την πόλη μας. Ακριβώς όπως είναι δυνατόν μέσα από την επιλογή υλικών να δημιουργηθεί ένας χαρακτήρας σε μια περιοχή ή μια παλέτα, έτσι εξίσου εύκολα οι σχεδιαστικές αποφάσεις επηρεάζουν τα μοτίβα δραστηριοτήτων.

Διαμορφώνουν καλύτερες ή χειρότερες συνθήκες για τα πιθανά υπαίθρια συμβάντα και εντέλει ζωντανές ή χωρίς ζωή περιοχές και πόλεις.

ΛΕΜΕΣΟΣ ΚΤΗΡΙΑ 58

Γιατί δίνονται οι άδειες από τις αρμόδιες αρχές; Δεν εξετάζονται όλες οι παράμετροι;

Μόλις το 1990 μπήκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή ο νόμος περι Πολεοδομίας και Χωροταξίας, ο οποίος επί της ουσίας καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε. Μία συνθήκη νόμων και διατάξεων που συνεχώς επαναπροσδιορίζεται ούτως ώστε να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς. Όπως προαναφέραμε ξεκινήσαμε να μιμούμαστε το πολεοδομικό σύστημα του Ντουμπάι, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες της Μεσογείου. Στην περίπτωση μας όμως, φαίνεται να υπάρχει μία δυσκολία ως προς την επικοινωνία μεταξύ των αρμοδίων φορέων και τμημάτων.  Ως αποτέλεσμα πολίτες διαμαρτύρονται για τις παραλείψεις, τα προβλήματα και τις συνέπειες που η παρούσα συνθήκη τους προκαλεί.

Είναι τα ψηλά κτήρια ξένο σώμα στην πόλη της Λεμεσού ή θα μπορούσε να πει κάποιος ότι εντάσσονται στο πλαίσιο των μοντέρνων μεγαλουπόλεων;

Για να απαντήσουμε το ερώτημα αυτό οφείλουμε πρώτα να κάνουμε στάση στον όρο Μοντερνισμός. Την κοινωνικοπολιτική αυτή συνθήκη η οποία εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα μετά τον Διαφωτισμό και η οποία έτυχε εκτεταμένης κριτικής από το μεταμοντέρνο κίνημα.

Αν μελετήσουμε τους τομείς που επηρέασε, όπως την αρχιτεκτονική, την επιστήμη, τις τέχνες, την πολιτική, την φιλοσοφία, την λογοτεχνία και ούτω καθεξής, σε πολιτισμικά άλματα, θα αντιληφθούμε την πρωτοφανή πίεση που εξασκείσαι η μηχανή στην Δυτική κοινωνία. Συνεχίζοντας να διαβάζουμε την κριτική που εξασκείσαι επάνω της, η σύγχρονη κοινωνία μας, βάζοντας σε αντιδιαστολή την Κυπριακή πραγματικότητα, θα παρατηρήσουμε το εξής: Για άλλη μια φορά, όπως στην περίπτωση της αργοπορημένης βιομηχανικής επανάστασης, εμφανίζονται με καθυστέρηση σε μικροκλίμακα ουρανοξύστες στον τόπο μας.

Ανακεφαλαιώνοντας, η πρώτη εποχή της μηχανής, οραματίστηκε ένα τέλειο τεχνολογικό περιβάλλον δίχως αμφιβολίες και δίχως να σκεφτεί συνέπειες. Η δεύτερη, η δικιά μας δηλαδή, οραματίστηκε επίσης, αλλά απέκτησε συνείδηση των καταστροφικών συνεπειών και αναζητά τρόπους βελτίωσης των μηχανών και μείωση των επιπτώσεων. 

Η τρίτη θα είναι αυτή η οποία θα αποσύρει τις παλιές μηχανές και θα αναζητήσει νέους τρόπους για να ζει κάνεις ανάμεσα στα κτίρια με μηχανές οι οποίες θα υποβοηθούν το κοινωνικό σύνολο.

Επί της ερώτησης, τα ψηλά κτίρια μοιάζουν να είναι ένας κρίκος σε μια αλυσίδα που έλειπε. Η Λεμεσός την προηγούμενη επιτυχημένη δεκαπενταετία έκανε μεγάλα άλματα εκσυγχρονισμού. Χάρη στο παραλιακό μέτωπο, της ανάπλασης των ποταμών, του κέντρου και άλλων έργων επί δημαρχίας Χριστού, βελτιώθηκε η συνθήκη διαβίωσης στο δημόσιο χώρο. Μαζί με τον εκσυγχρονισμό αυτό ξεκίνησε και η ένταξη των ψηλών κτιρίων στον πολεοδομικό ιστό της πόλης. Φυσικά θα μπορούσε να πει κανείς με ευκολία πως, τώρα που εκσυγχρονιζόμαστε, είναι η στιγμή να βρούμε τρόπους να πρωτοπορήσουμε, παρά να ακολουθήσουμε.

ΛΕΜΕΣΟΣ ΚΤΗΡΙΑ 58

Είναι η Λεμεσός μια πόλη του μέλλοντος; Πως θα μπορούσε να γίνει σύγχρονη και λειτουργική ;

Ο νέος δήμαρχος της πόλης έθεσε ψηλά τον πήχη. Ξεκίνησε την μελέτη για το κυκλοφοριακό πεζών και τροχοφόρων, την μελέτη  ανάπτυξης του δημόσιου χώρου μέσα στις γειτονιές αλλά και τον διάλογο για τα Ψηλά Κτίρια.

Επί της ουσίας υπάρχουν δύο ακραία μοντέλα πόλεων. Αυτό της μηχανής (κυρίως του αυτοκινήτου) και αυτό των πεζών και της δημόσιας κοινωνικής συνύπαρξης.

Στο ένα άκρο είναι η πόλη των ψηλών κτιρίων με τους υπόγειους χώρους στάθμευσης την έντονη κυκλοφορία οχημάτων και τις μεγάλες αποστάσεις μεταξύ των κτιρίων (όπως το Ντουμπάι). Σε τέτοιες πόλεις  βλέπει κανείς λίγους ή καθόλου ανθρώπους, οι υπαίθριοι χώροι είναι απρόσωποι και πολύ λίγες εμπειρίες αποκτούνται σε αυτόν. Τους ανθρώπους τους βρίσκεις μέσα σε αυτοκίνητα, κτίρια, mall και σίγουρα όχι πεζούς.

Στο άλλο άκρο είναι η πόλη με τα χαμηλά κτίρια (3-8 ορόφων) χωροθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο (όπως η Κοπενχάγη, η Βαρκελώνη) με πρόνοια την ομαλή διέλευση πεζών,  με καλά σχεδιασμένες περιοχές στάσης και υπαίθριας παραμονής κατά μήκος των δρόμων, σε άμεση σχέση με τις κατοικίες, τα δημόσια κτίρια τους χώρους εργασίας και ούτω καθεξής. Σε τέτοιες πόλεις βλέπεις τους ανθρώπους να κινούνται στους υπαίθριους χώρους, που έρχονται και φεύγουν που σταματούν και εκμεταλλεύονται τους δημόσιους χώρους ανάμεσα στα κτίρια, επειδή αυτοί η υπαίθριοι χώροι είναι ευχάριστοι και προσελκύουν τον χρήστη.

Εν κατακλείδι, ποιες αλλαγές χρειάζεται η Λεμεσός;

Επιγραμματικά η Λεμεσός χρειάζεται αφενός την εφαρμογή της κυκλοφοριακής  μελέτης και την ανάπτυξη στις γειτονιές και αφετέρου τον επαναπροσδιορισμό της χωροθέτησης των κτιρίων.

Πιο αναλυτικά:

Καθώς είναι άκρως εθισμένη στο αυτοκίνητο, είναι δόκιμο να πραγματοποιηθεί σταδιακή αλλαγή  νοοτροπίας ως προς το μέσο μεταφοράς. Ιδανικά το κάθε οικοδομικό τετράγωνο στις γειτονιές να αποκτήσει οργανωμένο (ίσως ακόμα και κλειστό) χώρο στάθμευσης ούτως ώστε να κρυφτεί σε πρώτη φάση το αυτοκίνητο από τον υπαίθριο ελεύθερο δημόσιο χώρο  ( για να δούμε να ξανά παίζουν παιδιά στους δρόμους). Ταυτόχρονα να οργανωθούν τα λεωφορεία με σκοπό σταδιακά να δημιουργηθεί και δίκτυο σταθερής τροχιάς.

Επίσης χρειάζεται γενική αύξηση συντελεστών δόμησης και μέτρα και αντίμετρα εκμετάλλευσης των ελεύθερων - αδόμητων - αχρησιμοποίητων οικοπέδων για αποφυγή της αστικής εξάπλωσης.

Επιπλέον χρειάζεται επειγόντως επαναπροσδιορισμός της συνθήκης του αδόμητου γύρω από κάθε ιδιοκτησία μίνιμουμ 3 m. Είναι πολύ πιο λειτουργικός ο αδόμητος χώρος, σε ένα οικόπεδο όταν είναι μαζεμένος  παρά όταν είναι σκορπισμένος γύρω από την οικοδομή.

Άρα θα ήταν χρήσιμο αφού στηρίζουμε επί του παρόντος την οικονομία μας στην συνθήκη των ψηλών κτιρίων, να προνοήσουμε  ώστε η χωροθέτηση τους να βοηθήσει την συνθήκη δημιουργίας μέσων μαζικής μεταφοράς. Αφετέρου οφείλουμε να ορίσουμε τον μέγιστο αριθμό ψηλών κτιρίων και τα σημεία στα οποία αυτά μπορούν να ανεγερθούν, έτσι ώστε να υπάρξει ο κατάλληλος προγραμματισμός και η απαραίτητη δημόσια διαβούλευση.

Ας κλείσουμε λοιπόν υπενθυμίζοντας ότι ο σχεδιασμός μιας πόλης, αποτελείται από τρεις βασικές κλίμακες.

Την μεγάλη, η οποία περιλαμβάνει τις λειτουργίες της κάθε περιοχής, τις συγκοινωνίες και τις υποδομές και  μπορούμε να την αντιληφθούμε ως η κλίμακα του αεροπλάνου.

Την κλίμακα του drone, την μεσαία δηλαδή, που περιλαμβάνει μια περιοχή, μια γειτονιά τα μεγάλα κτίρια  και πως αυτά οργανώνονται.

Τέλος η μικρή κλίμακα αυτή του ανθρώπου και της μέγιστής ταχύτητας 5 χλμ/ώρα. Την κλίμακα με την οποία ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τους ανθρώπους τα αντικείμενα και την φύση.

Ο ποιοτικός σχεδιασμός μιας ζωντανής, ασφαλής, βιώσιμης και υγιής πόλης, είναι αυτός που θα ιεραρχεί με την σειρά: ζωή, χώρος, κτίρια.

 

Home