Κατεβάστε τώρα το application της Offsitenews για Android & για iOS
Group google play
Group app store
mobile app

Aρχαιολογικό μουσείο Λεμεσού - Εναλλακτικές προτάσεις χωροθέτησής

Offsite Team -
19.04.2022 - 10:50

Aρχαιολογικό μουσείο Λεμεσού - Εναλλακτικές προτάσεις χωροθέτησής

Αναγκαία η δημόσια διαβούλευση

*του Γιάννη Αρμεύτη

Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Συγκοινωνιών η ανέγερση νέου Αρχαιολογικού Μουσείου στη Λεμεσό. Μια προοπτική η οποία εισπράττεται θετικά από τους Λεμεσιανούς, οι οποίοι χρόνια τώρα διεκδικούν τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου χώρου, που να αναδεικνύει την πολιτιστική κληρονομιά, φέρνοντας τους κατοίκους πιο κοντά στην ιστορία της πόλης.

Η πρόταση που συνόδευσε την ανακοίνωση, για χωροθέτηση του μουσείου μέσα στη θάλασσα, δίπλα στη Μαρίνα και μπροστά από το Κεραμείο και την ΚΕΟ, προσωπικά δεν με βρίσκει σύμφωνο για μια σειρά από περιβαλλοντικούς, οικονομικούς αλλά και διαδικαστικούς λόγους. Η δημιουργία ενός μουσείου μέσα στη θάλασσα προϋποθέτει τεράστιο οικονομικό κόστος, εγείροντας σοβαρούς προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα του. Παράλληλα προκύπτουν σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα που αφορούν τις επιπτώσεις που θα έχει στην ακτογραμμή και στο θαλάσσιο περιβάλλον, ένα έργο το οποίο ουσιαστικά θα αποτελεί ένα νέος τείχος στη θάλασσα.  Το νέο αρχαιολογικό μουσείο μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως ένα έργο-σταθμός για την πόλη, ως game changer σε ότι αφορά την πολιτιστική, τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της πόλης τις επόμενες δεκαετίες.

1

Η χωροθέτηση ενός μουσείου και οι συνέπειες του στη ζωή της Λεμεσού θα πρέπει να δράσουν καταλυτικά ως προς την αναβάθμιση της πόλης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Είναι επίσης μιας πρώτης τάξης ευκαιρία για την υλοποίηση του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας. Με αυτόν τον τρόπο, το μουσείο θα μπορεί να έχει μεγάλη επισκεψιμότητα, αποσυνδέοντας τη μετάβαση σε αυτό, από το αυτοκίνητο. Υιοθετώντας δηλαδή, τις καλές πρακτικές άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, που εντάσσουν τέτοια έργα σε ένα ευρύτερο σχέδιο αναβάθμισης περιοχών, δημιουργίας δικτύων και βελτίωσης του αστικού περιβάλλοντος.

Η χωροθέτηση ενός τέτοιου έργου είναι εξαιρετικής σημασίας για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να προηγηθεί ουσιαστική δημόσια διαβούλευση για το θέμα. Η τοπική κοινωνία, οι ενεργοί πολίτες της Λεμεσού, η επιστημονική κοινότητα και οι τεχνοκράτες της πόλης, δεν μπορούν παρά να είναι παρόντες και συμμέτοχοι στη διαδικασία λήψης τέτοιων σημαντικών αποφάσεων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, μπορεί να αντληθεί η γνώση και η εμπειρία άλλων πόλεων, να κοινοποιηθούν καλές πρακτικές και εν τέλει να επιλεγεί η βέλτιστη δυνατή λύση. Δυστυχώς η έως σήμερα διαδικασία φαίνεται να παρακάμπτει αυτό το θεμελιώδες στοιχείο. 

Πεποίθησή μου είναι ότι πρώτη επιλογή θα έπρεπε να είναι η μελέτη ανασχεδιασμού και επέκτασης του υφιστάμενου χώρου. Μόνο στην περίπτωση που οι ειδικοί καταλήξουν ότι κάτι τέτοιο δεν αποτελεί βέλτιστη λύση, θα έπρεπε να ξεκινήσει η διαδικασία διερεύνησης εναλλακτικών επιλογών. Σε αυτό το ενδεχόμενο, η θέση στο καρνάγιο, μεταξύ νέου λιμανιού και Μαρίνας αλλά και τα τεμάχια της Επαρχιακής Διοίκησης σε συνδυασμό με το τεμάχιο της Α’ Αστικής Σχολής στο κέντρο της πόλης, θα μπορούσαν να αποτελέσουν δύο καλές επιλογές.

  • Η μεν πρώτη, θα απαιτούσε σημαντικότερα έργα ώστε η περιοχή να διαμορφωθεί κατάλληλα, με την απομάκρυνση των κάβο μαραγκών και τη δημιουργία των δικτύων και του γραμμικού αστικού πάρκου προμενάδας επί της Ακταίας Οδού. Με τον τρόπο αυτό, μία διαδρομή που σήμερα κάθε άλλο παρά τιμά τη Λεμεσό, θα αποκτήσει ζωή. Ένα επιπλέον συγκριτικό πλεονέκτημα του συγκεκριμένου σημείου, είναι η δυνατότητα χωροθέτησης θέσεων στάθμευσης στο νέο Λιμάνι. Από εκεί, με μετεπιβίβαση σε μέσα μαζικής μεταφοράς, όπως Τραμ, θα μπορεί να γίνεται η μετάβαση προς το Μουσείο και στη συνέχεια προς τη Μαρίνα και το Κέντρο.  
  • Η δεύτερη, αφορά το Κέντρο της πόλης και συγκεκριμένα το κτήριο στην Επαρχιακή Διοίκηση και την Α’ Αστική Σχολή Λεμεσού, σε τεμάχιο 15.000 τ.μ. Η εκεί εγκατάσταση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως επιταχυντής ανάπτυξης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής στο Κέντρο της πόλης. Ένα Κέντρο που πρέπει να ευνοεί την εύκολη διακίνηση κατοίκων και τουριστών, αποτελώντας πυρήνα οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η πεζοδρόμηση της Ανεξαρτησίας, η απαλλαγή του Κέντρου από τα αυτοκίνητα με τη δημιουργία αξιόπιστων εναλλακτικών μέσων μετακίνησης και η αξιοποίηση του υφιστάμενου κτηριακού αποθέματος του Κέντρου, αποτελούν βασικούς άξονες πολιτικής που μπορούν και πρέπει να συνοδεύσουν το ενδεχόμενο εγκατάστασης του νέου Μουσείου στην περιοχή.

Εν κατακλείδι, το νέο αρχαιολογικό μουσείο έχει αδιαμφισβήτητη αξία για τη Λεμεσό. Αυτή η αξία δεν εδράζεται μόνο στη χρήση του, αλλά και στον ρόλο του ως μοχλό πολιτιστικής, τουριστικής και οικονομικής ανάπτυξης. Από ένα τόσο σημαντικό έργο δεν μπορεί να απουσιάζει η διαβούλευση. Και είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν κι άλλες εποικοδομητικές προτάσεις. Η συλλογική γνώση μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί. Πάντα μέσα από έναν ειλικρινή και σωστά δομημένο κοινωνικό διάλογο.

*Αρχιτέκτονας, μέλος της Πρωτοβουλίας «Για τη Λεμεσό»

Βιωσιμότητα: Το μεγάλο στοίχημα των κυπριακών πόλεων

Offsite Team -
22.06.2022 - 13:45

Βιωσιμότητα: Το μεγάλο στοίχημα των κυπριακών πόλεων

Του Γιάννη Αρμεύτη*

Πριν από μερικές ημέρες το έγκριτο καναδικό περιοδικό Corporate Knights δημοσίευσε το Sustainable Cities Index, την ετήσια έκθεσή του δηλαδή σε σχέση με τις πιο βιώσιμες πόλεις του πλανήτη. Ειδικοί και αρθρογράφοι του περιοδικού, χρησιμοποιούν μία σειρά παραμέτρων για την αξιολόγηση των υπό εξέταση πόλεων, όπως οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανά κάτοικο, η έκταση των δημόσιων χώρων, η αναλογία πρασίνου, η διαχείριση του νερού, η αποδοτικότητα του οδικού δικτύου και των υποδομών, καθώς και η εξάρτηση των κατοίκων τους από τα αυτοκίνητα.

Η αναφορά στην τελευταία και μόνο παράμετρο, είναι αρκετή για να κατανοήσουμε έναν από τους λόγους που οι κυπριακές πόλεις δεν περιλαμβάνονται στη λίστα των βιώσιμων πόλεων. Δεν είναι ωστόσο η μόνη, αφού γενική παραδοχή πολιτών και αρμοδίων, είναι πλέον η ανάγκη προώθησης σημαντικών αλλαγών που να βελτιώνουν το αστικό περιβάλλον των κυπριακών πόλεων και κατά συνέπεια να αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής.  

Κομβικής σημασίας για την πράσινη μετάβαση η ενίσχυση του κράτους

Στην Κύπρο έχουν γίνει σημαντικά βήματα, σε διάφορα επίπεδα τα τελευταία χρόνια. Η εισαγωγή καλών πρακτικών από το εξωτερικό, η καθιέρωση συστημάτων διαχείρισης των απορριμμάτων, όπως τα πράσινα σημεία και η προσπάθεια δημιουργίας δικτύων διακίνησης χωρίς τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων, είναι παραδείγματα που θα πρέπει να σημειώνονται. Παράλληλα όμως θα πρέπει να γίνεται αντιληπτό ότι η χώρα μας έχει πολλές από τις προϋποθέσεις που χρειάζονται για την ταχεία ενσωμάτωση ευρύτερων «πράσινων» λύσεων.

Όπως συνέβη και σε άλλες χώρες, η προώθηση των λύσεων αυτών προϋποθέτει το σχεδιασμό και τη στήριξη του κράτους, είτε σε κεντρικό, είτε σε αποκεντρωμένο επίπεδο.  Όπως δείχνει άλλωστε η ευρωπαϊκή εμπειρία, οι χώρες που καταγράφουν τις καλύτερες επιδόσεις στο ζήτημα της πράσινης μετάβασης, είναι εκείνες όπου το κράτος σχεδίασε και υλοποίησε ένα ολοκληρωμένο πλάνο, προωθώντας παράλληλα κίνητρα προς τους πολίτες τους να ενσωματώσουν πράσινες πρακτικές στην καθημερινότητά τους.

Οι πόλεις μας πρέπει να αλλάξουν

Η ανάπτυξη του αστικού ιστού στην Κύπρο χαρακτηρίζεται από ιδιαιτερότητες που εξηγούνται μεν ιστορικά, μας έχουν αφήσει δε δύσκολες παρακαταθήκες που θα πρέπει να διαχειριστούμε. Η ευρεία διάδοση των single family homes, παράλληλα με την έλλειψη ενός συνολικού πολεοδομικού σχεδιασμού κατά το παρελθόν, έχουν εντείνει το πρόβλημα του urban sprawl, το οποίο με τη σειρά του έχει σημαντικές επιπτώσεις: Το κυκλοφοριακό, η μεγάλη κατανάλωση ενέργειας για τις μεταφορές, η σπατάλη χρόνου για τη διακίνηση των ανθρώπων, αλλά και η έλλειψη της αίσθησης της συνέχειας της πόλης, αποτελούν στοιχεία που υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής. 

Με αυτό λοιπόν ως δεδομένο, θα πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα από το κράτος, που θα επιτελούν δύο βασικούς στόχους:

  • Τη διαμόρφωση πράσινων πόλεων
  • Την απεξάρτηση των ανθρώπων από τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων 

Αναφορικά με την επίτευξη του πρώτου στόχου, είναι αναγκαία η εφαρμογή ολοκληρωμένων master plans, που να εισάγουν ουσιαστικές αλλαγές εντός των πόλεων της Κύπρου. Η αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων χώρων και η μετατροπή τους σε χώρους πρασίνου, η δημιουργία περιαστικών και αστικών χώρων πρασίνου, αλλά και πιο ριζικές αλλαγές, όπως η εισαγωγή των πράσινων διαδρομών, ενός δικτύου δηλαδή ήπιας κυκλοφορίας για πεζούς και ποδηλάτες, κατά μήκος του οποίου θα υπάρχει βλάστηση, αποτελούν παρεμβάσεις με άμεσο αντίκτυπο. 

Η πόλη μου, η Λεμεσός αποτελεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα της ανάγκης παρεμβάσεων, καθώς διαθέτει μόλις 2τμ πρασίνου ανά κάτοικο. Κατά το παρελθόν έγιναν προσπάθειες με στόχο την αύξηση αυτής της αναλογίας, ορισμένες από τις οποίες ήταν εξαιρετικά πετυχημένες και αγκαλιάστηκαν από τους Λεμεσιανούς, όπως το γραμμικό πάρκο της πόλης. Η απουσία ωστόσο ενός συνολικού σχεδίου τέτοιων διαδρομών, έχει -μεταξύ άλλων- αποκλείσει τους κατοίκους από τη δυνατότητα να διακινούνται πεζοί, απρόσκοπτα στην πόλη.

Εξίσου σημαντικός είναι ο δεύτερος πυλώνας, που σχετίζεται με τη δημιουργία εναλλακτικών επιλογών για τους ανθρώπους, πέραν της χρήσης των ιδιωτικών τους οχημάτων. Τα όσα συνεπάγεται σε οικονομικό επίπεδο ο πόλεμος που εξελίσσεται σήμερα, επαναβεβαιώνουν ότι το μοντέλο της διακίνησης με προσωπικά οχήματα, τα οποία μάλιστα χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα, δεν είναι ούτε περιβαλλοντικά, ούτε οικονομικά βιώσιμο. 

Ως Κύπριοι είμαστε τυχεροί καθώς ζούμε σε ένα τόπο που μας επιτρέπει να ενσωματώσουμε «πράσινες» λύσεις, ευκολότερα από άλλους. Η εγκατάσταση οικιακών φωτοβολταϊκών μονάδων είναι κάτι που θα οδηγήσει σε παραγωγή καθαρής και οικονομικής ενέργειας, αποτελώντας μία μόνο από τις πολλές ευκαιρίες που μας παρέχουν τα χαρακτηριστικά του τόπου μας. Είναι αυτά τα χαρακτηριστικά, σε συνδυασμό με το σωστό σχεδιασμό και τη βούληση του κράτους, που θα μας επιτρέψουν στο μέλλον να αισθανόμαστε υπερήφανοι λόγω ένταξης των κυπριακών πόλεων σε εκθέσεις όπως το Sustainable Cities Index.

* Αρχιτέκτονας, μέλος της Πρωτοβουλίας «Για τη Λεμεσό»

Home